Van de boterham bij het ontbijt tot de late-nightsnack voor de tv. Van de eerste stapjes van een kind tot het laatste schoolrapport. De overheid is voortdurend aan het werk, ook al merken we dat vaak niet.

Met een enorme waaier aan verantwoordelijkheden is ze onderverdeeld in agentschappen en departementen. Zij voeren dagelijks hun opdrachten uit om de grote machine van de overheid draaiende te houden.

Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) en het Agentschap Opgroeien zijn concrete voorbeelden. Zij geven ons een blik achter de schermen.

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Een van deze agentschappen is het FAVV: het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen. Het organiseert voortdurend controles, inspecties en laboanalyses om na te gaan of onze voedselketen wel veilig is. Zo beschermt het agentschap de gezondheid van de consument. Wij vroegen om duiding bij Hélène Bonte, persverantwoordelijke van het agentschap.

“Het is natuurlijk zo dat wij heel hard achter de schermen werken. Ik weet niet wat jullie vanmorgen hebben ontbeten, maar dat is op de een of andere manier gecontroleerd,” benadrukt de woordvoerster. “De voedingsbedrijven controleren grondig hun producten. Daarnaast voeren wij controles uit op de bedrijven zelf.” Bonte meent bovendien dat weinig mensen zich bewust zijn van die talrijke controles doorheen de dag. “Wanneer men iets consumeert en zich daar geen zorgen over hoeft te maken, dan hebben wij ons werk goed gedaan.”

Van de Westhoek tot de Oostkantons

Dergelijk werk is niet vanzelfsprekend in een land met bijna twaalf miljoen inwoners. Dat vergt een gestructureerde organisatie. “We hebben een kleine 1400 medewerkers, waarvan de helft bestaat uit inspecteurs en controleurs. Zij zijn dagelijks actief in het veld. Daarnaast voert een heel team experten risicoanalyses uit,” legt Hélène Bonte uit.

Dat is opmerkelijk want in 2023 werden er meer dan 56.000 bedrijven geïnspecteerd. “Het aantal medewerkers lijkt redelijk klein als je het vergelijkt met het aantal voedingsbedrijven. Wanneer je eender welk dorp bezoekt, vind je overal bakkers, slagers en winkeltjes. Daarom is er op Europees niveau bepaald dat er een autocontrole moet plaatsvinden bij de bedrijven. Dat wil zeggen dat bedrijven in de eerste plaats zichzelf moeten controleren. Dat is ook vastgelegd in de wetgeving,” zegt de persverantwoordelijke.

“We zijn verspreid over het hele land. Ons hoofdkantoor staat in Brussel, maar daarnaast hebben we ook nog lokale controle-eenheden. Die zijn verspreid volgens provincie zodat de inspecteurs nabij en efficiënt te werk kunnen gaan.”

Hoewel het agentschap vrijwel onzichtbaar is voor de gewone burger, gaat het transparant te werk in bepaalde gevallen. “Als we bij een voedingsbedrijf bepaalde vaststellingen doen waar we een maatregel voor moeten nemen, kunnen we een waarschuwing opleggen en een proces-verbaal uitdrijven. We kunnen zelfs iets tijdelijks sluiten als er echt een acuut risico is voor de gezondheid van de consument,” legt de woordvoerster uit. “Het is niet zo dat we daar actief over gaan communiceren. Wanneer journalisten bijvoorbeeld die vraag stellen, zullen we echter zeer transparant zijn.”

“In een ander geval moeten er producten uit de rekken worden gehaald. Over de terugroepingen gaan we wel proactief communiceren,” voegt Bonte eraan toe. Het voedingsbedrijf is verantwoordelijk voor het product dat op de markt wordt gezet. Dus ook wanneer er iets misgaat. “Het voedingsbedrijf moet het bericht opmaken. Dat moet dan vervolgens aangebracht worden in de winkels. Wij gaan die communicatie uiteindelijk ondersteunen door het bericht op onze website en social media te plaatsen.”

You’ve got mail

“We hebben bovendien een nieuwsbrief waar veel mensen op geabonneerd zijn. Dan krijgen zij die terugroepingen live in hun mailbox. Daarnaast moet er ook altijd een persbericht worden uitgestuurd. Dat wordt dan naar het nationale persagentschap (Belga) doorgegeven,” zegt de persverantwoordelijke. Op die manier probeert het agentschap zo veel mogelijk consumenten te bereiken om hen te waarschuwen voor een product dat onveilig is.

Ondanks de enorme verantwoordelijkheid slaagt het FAVV erin om met een beperkt team de voedselveiligheid in ons land te waarborgen. Dat verdient best wat meer erkenning.

David Debrouwere werd in 2024 door de Vlaamse Regering aangesteld als algemeen directeur van het Agentschap Opgroeien. Vanuit Brussel voert hij beleid en coördineert hij teams van ambtenaren binnen het agentschap. Zij staan onder andere in voor preventieve hulpverlening, de Vlaamse kinderopvang en de gesloten opvang van minderjarige delinquenten. Vanaf de geboorte tot aan de meerderjarigheid van kinderen neemt het agentschap de zorg op hen.  

Dat betekent dat zij alle fases van het leven van elk kind in Vlaanderen van nabij opvolgen. Van de eerste gewicht- en lengtemetingen, vaccinaties en slaappatronen tot de taalontwikkeling: alles wordt gemonitord. Maar volgens Debrouwere zijn er ook veel taken die voor de buitenwereld onder de radar blijven, met name de werking van de backoffice.

Vraag: Wat is het minst zichtbare onderdeel van uw werk?