De Japanse Yayoi Kusama is overleden. De kunstenares die bekend stond om haar felle kleuren polkadots, liet over verschillende decennia veel indrukken na. Ook bij het jongere publiek zoals de Nederlandse Thomas Maljers (18) is ze een inspiratiebron vol bolletjes.
‘Polkadotqueen’
Volgens Yayoi Kusama Museum in Tokio is Kusama op 14 augustus 2026 overleden. De kunstenares bracht haar talent op verschillende manieren naar buiten. Van installaties en sculpturen tot mode en performances. Haar werk was vooral te herkennen aan de bolletjes die ze met haar meedroeg. Op veel van haar werken, maar ook in haar kledingstijl waren de polkadots terug te vinden.
De bollen waren voor haar zeer betekenisvol. Ze zijn volgens haar de weg naar oneindigheid en de stippen kunnen niet alleen blijven. Met één enkele stip kan je niks bereiken. Een van haar bekendste werken is misschien wel de pompoen. Thomas Maljers vindt dat de gele pompoen met zwarte stippen het meest herkenbaar is: “Dat is wel het werk waar mensen altijd Yayoi Kusama aan zullen herkennen. Dat is datgene wat je op elke tas die gedrukt wordt of op elke kaart ziet. Dat is zo een iconisch beeld van wie zij als maker is.”
Maljers kwam zelf in aanraking met de kunstenares via sociale media. Toen hij 11 jaar oud was werd hij helemaal meegetrokken in de visuele aspecten van Kusama. “ Ik vind dat zij heel goed begrijpt hoe kleur, maar ook hoe vorm werkt. Dat soort dingen vond ik heel aantrekkend. Ook haar identiteit als kunstenares is heel erg interessant. En dat is uiteindelijk wat ik ook het meest interessante aan haar vond, zij is echt onderdeel is van haar werk. Als je haar ziet, dan zou ze zo een kunstwerk kunnen zijn dat tussen al haar andere kunst staat. Dat één worden met je werk is iets wat mij heel erg inspireert.”
Traumaverwerking
Yayoi Kusama komt zelf uit een gezin waarin er weinig ruimte was voor artistieke vrijheid. Haar strenge opvoeding veroorzaakte mentale problemen en trauma’s. Haar angsten manifesteerden zich in heftige hallucinaties. Daar zag ze onder meer veel bloemen, stippen en andere verschillende patronen. Om met deze hallucinaties om te gaan verwerkte ze deze in haar kunstwerken.
“Het is wel heel erg indrukwekkend wat zij allemaal bereikt heeft. En hoe zij wist te vertalen wat zij zag en ervaarde. Het zichtbaar maken van iets wat je voelt of ervaart, zodat andere mensen zich daarin kunnen herkennen is belangrijk. Dat is ook voor mij een heel belangrijk doel in wat ik maak”, aldus Thomas Maljers.
Ontwikkelen van kunst
Kusama studeerde uiteindelijk aan een kunstschool in Kyoto, waar ze haar talenten verder ontwikkelde. Na een uitnodiging in 1955 om deel te nemen 18th Biennial of the Brooklyn Museum, emigreerde ze in 1956 naar New York. Vanaf toen bouwde ze een wereldwijde carrière uit. Hoewel de kunstenares niet in België verbleef, deed ze dat wel bij onze noorderburen.
Tussen 1965 en 1970 was ze vooral in Nederland voor modeshows. Vanaf 11 september zullen andere kunstwerken en installaties te zien zijn in het Stedelijk Museum Amsterdam. “Wat we gaan zien blijft een beetje onvoorspelbaar. Maar ik verwacht verschillende beeldhouwwerken en veel installaties. Ik verwacht dat je echt een wereld van haar werk binnenstapt. Het is anders dan een tentoonstelling van een kunstenaar waar je al hun werk zo neergezet ziet. Bij haar stap je erin, je beleeft het. Nu dat ze overleden is, denk ik dat het een heel andere, bittere nasmaak zal hebben.”
