Over de hele wereld wordt er wijn gedronken, wit, rood, rosé of met bubbels. Kortom er is voor ieder wat wils. In elke supermarkt zullen mensen het snelst grijpen naar een Franse of een Italiaanse wijn. Door de klimaatverandering wordt het steeds lastiger om wijn te maken in de klassieke wijngebieden. Het is te vroeg in het seizoen al veel te warm en er valt niet genoeg regen waardoor de grond volledig uitdroogt. Dit is nefast voor druivenstokken en dus wordt het steeds gunstiger om in noordelijkere gebieden druiven te telen en wijn te maken.
De Belgische wijnbouw is in opmars “De stijging van de gemiddelde temperaturen speelt zeker een sleutelrol”
België kent een sterke groei aan wijngaarden. Volgens cijfers van news.economie.fgov.be steeg het totale aantal wijnboeren van net geen 300 in 2020 naar 350 in 2025. Dit is te verklaren door de opwarming van het klimaat. We zien aan de andere kant veel extremen die de wijnbouw moeilijker maken. 2024 kende een van de natste lentes ooit gemeten. Dit was een zeer moeilijk jaar voor de Belgische wijnbouw. Sebastièn Doutreloup is een professor en klimatoloog aan de universiteit van Luik, hij schetst wat de wijnmakers kunnen verwachten in de toekomst.
Is de recente groei van de wijnbouw volledig te wijten aan de klimaat opwarming of zijn er ook andere klimatologische redenen voor de groei?
“De recente groei van de wijnbouw in België is grotendeels te verklaren door de klimaatopwarming. De stijging van de gemiddelde temperaturen speelt een sleutelrol. Het groeiseizoen is langer en zorgt ervoor dat druiven regelmatiger kunnen rijpen. Dit was historisch gezien een grote beperking op onze breedtegraden. Het zou echter te gemakkelijk zijn om de groei enkel aan de opwarming toe te schrijven. Andere klimatologische factoren spelen ook een rol. Drogere zomers en nattere winters zijn gunstig voor de wijnstok, en een toename van de zonneschijn heeft een sterke invloed op de kwaliteit van de oogst.”
Zijn er niet-klimatologische redenen voor de groei van Belgische wijnbouw?
“Naast het klimaat is dit succes deels te wijten aan menselijke keuzes. De selectie van meer resistente druivenrassen en verbeterde teeltpraktijken bieden betere kansen om hier wijn te maken. Het klimaat creëert kansen, maar die worden benut dankzij agronomische en technische beslissingen. Bovendien mag men volgens mij het “mode-effect” niet onderschatten. Wijn is trendy en België kent een sterke groei in consumptie. Er zijn nu een aantal lokale succesverhalen die ervoor zorgen dat er steeds meer mensen een poging wagen om wijn te maken.”
Zal wijnbouw in België verder blijven groeien in de toekomst of zal het klimaat niet zo gunstig blijven in de nabije toekomst?
“Wat de toekomst betreft is het beeld genuanceerder. Op korte en middellange termijn kan België gunstig blijven voor wijnbouw. Sommige regio’s kunnen zelfs aan potentieel winnen. Langs de andere kant zal het risico op vorst toenemen door de klimaatopwarming. Wijnbouwers zullen hier rekening mee moeten houden en zich zowel landbouwkundig als economisch moeten aanpassen. Dit kunnen ze doen door hun inkomsten over meerdere jaren te spreiden.”
Hoe ziet u dit op de langere termijn?
“Op langere termijn kunnen klimaatveranderingen ook een beperkende factor worden. Een toename van extreme weersomstandigheden kan ervoor zorgen dat het steeds moeilijker zal worden om goede wijn te maken. We zien al dat wijnboeren in Zuid-Frankrijk hier veel last van ondervinden. We gaan dus van een historische beperking naar nieuwe onzekerheden die samenhangen met de klimatologische extremen.”
België kent een rijk wijnverleden
Die historische beperking gaat vooral over de periode van de late middeleeuwen tot de twintigste eeuw. In België was het veel te koud in die tijd om druiven te telen. Daarbij komt dat men rond die periode hop ontdekte. Hierdoor werd bier steeds smaakvoller. Maar in de dertiende en veertiende eeuw kende West-Europa een veel warmer klimaat, er zijn zelfs historische bronnen die schreven over olijfbomen in Keulen. In die periode was Leuven het epicentrum van de Belgische wijn, de druiven floreerden op de heuvelflanken van de stad. Dennis van den Buijs, eigenaar van de wijncast en wijnschrijver voor Knack geeft wat meer context bij de wijngeschiedenis van ons land en beschrijft hoe die is veranderd tegenover vandaag.
Hoe de wijnen tot stand komen
Ondanks het gunstige klimaat is het nog niet evident om een goede wijn te maken. Er komt enorm veel bij kijken om van een druivenrank tot een fles wijn te komen. De kwaliteit is enorm afhankelijk van hoeveel tijd en moeite in de wijn wordt gestoken. Jeff Paredis is wijnmaker van het gerenommeerde wijnhuis Clos d’Opleeuw in Gors-Opleeuw in Belgisch Limburg. Hij legt meer uit over hun wijn en over wat er allemaal komt kijken bij het proces.
