Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte pleit voor een verhoging van de 2%-norm. Daarnaast staan de lidstaten voor de uitdaging om defensie-uitgaven te verhogen. Sven Biscop van het Egmontinstituut benadrukt de noodzaak om het Europese defensieapparaat te herstellen. Ludo De Brabander, de woordvoerder van de vredesbeweging Vrede VZW, daarentegen waarschuwt voor de risico’s van een wapenwedloop.
Volgens de secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte is de huidige norm voor defensiebudget te laag. Momenteel moeten de lidstaten minimaal 2 % van hun bruto binnenlands product (bbp) uit gegeven aan defensie. Dat moet volgens Rutte worden veranderd: “Anders kunnen we de alliantie, die gebaseerd is op waarden van democratie, niet in stand houden.”
De woordvoerder van de vredesbeweging Vrede VZW, Ludo De Brabander, vreest dat dit tot een wapenwedloop zal leiden: “Je verkrijgt geen veiligheid door te bewapenen. Dan krijg je hetzelfde fenomeen als in de Koude Oorlog. Als de ene investeert in wapens, zal de andere dat ook doen”. Daar is Sven Biscop van het Egmontinstituut het niet mee eens: “Het feit is dat de Europese afschrikking door 20-30 jaar besparen te veel is uitgehold. Wat wij nu doen, is niet een wapenwedloop beginnen, maar onze eigen conventionele defensie tot op minimale peil brengen, om in elk geval te kunnen afschrikken.”
2 procent, niet gerespecteerde norm
In 2006 spraken de NAVO-landen uit dat ze zich wilden verbinden aan een norm van 2 % om de militaire paraatheid te verhogen. Dat kreeg echter geen prioriteit door de financiële crisis.
Wat is de NAVO? De Noord Atlantische Verdragsorganisatie is een militaire alliantie, die werd opgericht in 1949. Het bondgenootschap bestaat uit 32 landen gelegen in de Noord Atlantische regio. Het belangrijkste onderdeel van het verdrag is artikel 5, dat stelt dat bij een aanval op 1 van de leden, de andere leden zullen helpen omdat dit wordt opgevat als een aanval op alle leden.
Nadien werd er in 2014, als reactie op de annexatie van de Krim door Rusland een investeringsbelofte afgesloten. Leden waarvan het aandeel van het bbp voor defensie-uitgaven onder de 2 procent lag zouden daar binnen 10 jaar naartoe te werken.
Dat lukte echter nog niet, tot de invasie van Rusland in Oekraïne in 2022. Zo haalden in 2014 slechts 3 lidstaten de norm, in 2022 waren dat er 7 en dit jaar voldoen 23 van de 32 lidstaten hieraan. 9 van de 32 lidstaten voldoen nog altijd niet aan de norm, België geeft slechts 1,3 procent uit, volgens de onderhandelnota bij de federale regeringsvorming zou dit opgetrokken worden naar 1,8 procent . Volgens Biscop zien veel andere NAVO-landen België dan ook als profiteur.
“Heel veel andere NAVO-landen beschouwen ons als profiteurs”
-Sven Biscop (Egmontinstituut)
Toch is De Brabander tegen deze verhoging: “We moeten besparen, maar tegelijkertijd moeten we dan ook nog eens zoveel meer uitgeven op defensie. De hogere uitgaven naar militair apparaat gaan ten koste van andere programma’s zoals ontwikkelingssamenwerking en sociale zekerheid, die bijdragen aan menselijke veiligheid”.
Het zijn vooral de VS en de Oost-Europese landen, omdat zij zich bedreigd voelen door Rusland, die momenteel veel uitgeven aan defensie. Dat zorgt voor frustratie bij onder meer toekomstig president Trump. Zo zei hij zelfs dat Rusland van hem mag doen wat het wil met landen die de gevraagde NAVO-norm niet halen en dreigde de alliantie te verlaten. “Ik denk niet dat de VS zo rap uit de NAVO zal stappen. Maar dat de druk zal toenemen om meer te doen, dat is heel duidelijk”, aldus Biscop.
