Acteur Maarten Bosmans: “Ik had nooit gedacht dat ik een monoloog zou spelen”
In het voorjaar van 2027, precies honderd jaar na het eerste profcontract van Raymond Braine, vertolkt acteur Maarten Bosmans de monoloog: Ik, Raymond Braine, Rode Duivel in Praag. De productie brengt een bijna vergeten hoofdstuk uit de Belgische sportgeschiedenis opnieuw tot leven. Het project zet de man, die uitgroeide tot de eerste Belgische profvoetballer in het buitenland, terug in de kijker.
“Het project is ontstaan nadat de zoon van Raymond Braine, Luc Braine, scenarist en acteur Geert Vermeulen contacteerde. Hij wou de naam van zijn vader in ere herstellen. Braine is namelijk na de Tweede Wereldoorlog onterecht beschuldigd van collaboratie met de Duitsers. Geert was geïnteresseerd en voerde veel gesprekken met Luc Braine.”
“Productiehuis Eén Zee is vervolgens mee aan boord gestapt. Producent Frank Arnouts was helemaal in de ban van dat verhaal van Raymond Braine. Hij was zo lief om aan mij te denken voor de voorstellingen omdat ik een connectie heb met Tsjechië. Daarnaast speel ik ook veel in Antwerpen en Braine speelde bij Beerschot. Zo is de link gelegd. Ik ben enorm vereerd dat ik het mag doen.”
Kende jij Braine voor je betrokken raakte bij het project?
“Eerlijk is eerlijk, ik had nog nooit van de man gehoord. In het begin had ik mijn twijfels bij het verhaal. Eens ik me ging verdiepen en het script las, kwam ik erachter hoe fascinerend zijn leven was.
Hij speelde tussen de twee Wereldoorlogen bij Beerschot, op amateurniveau. Echt professioneel voetbal bestond toen nog niet. Ik denk dat zelfs diehard fans van Beerschot hem niet kennen. De supporters in mijn kring hoorden het in Keulen donderen toen ik erover vertelde.
Braine is de eerste Belgische voetballer met een professioneel contract in het buitenland, bij de Tsjechische ploeg Sparta Praag. In die tijd was die ploeg te vergelijken met Real Madrid, Manchester City, FC Barcelona, … Het was echt een topclub. Zij hebben hem naar daar gehaald om de toenmalige Champions League, toen De MitropaCup, te winnen. Dat is hem twee keer gelukt. Voor Sparta is hij nog altijd een clubicoon. Veel meer dan voor Beerschot”
Het is de eerste keer dat je een solo gaat spelen. Stond dat op jouw bucketlist?
“Ik had nooit gedacht dat ik een monoloog zou spelen. Als Frank mij niet had gevraagd, had ik dat waarschijnlijk nooit gedaan. Ik vind het wel spannend. Het zijn wel wat pagina’s om uit je hoofd te leren. En het is simpel: als er iets misgaat kan je het niet op een ander steken. Het is heel kwetsbaar. Alleen is alleen.”
Jij hebt zelf een link met Tsjechië?
“Klopt. Ik ben getrouwd met een Tsjechische, Zuzana. Drie van mijn vier kinderen zijn in Tsjechië geboren. Zo ben ik onlosmakelijk met het land verbonden.”
Zijn er dan ook plannen om de voorstelling in Tsjechië te spelen?
“Die plannen zijn er. Er is concreet contact met Sparta Praag. Ze staan ervoor open om samen te werken. We zouden het liefst de voorstelling willen lanceren in het stadion van Sparta. Laten we zeggen dat de eerste positieve contacten gelegd zijn.
Het zou het eerste toneelstuk zijn dat ik in Tsjechië speel. Het is ook de bedoeling dat het in het Tsjechisch gespeeld zou worden. Ik spreek de taal, maar zal voor kerst toch nog eens een goede cursus Tsjechisch moeten vragen. Want het zal één van de zwaarste dingen zijn die ik ooit in het Tsjechisch doe. En misschien moeten we voor alle veiligheid gebruik maken van Engelse boventitels als we het daar spelen. Dat is in Tsjechië toch de gewoonte. (Lacht)”
Ben jij een Sparta Praag-supporter?
“Dat is een gevoelig onderwerp… Je hebt in Praag een aantal eerste klasseploegen en wij bij de Bosmansen zijn eigenlijk Slavia Praag-supporters. Sparta is hun grootste concurrent. Maar ik doe mijn neefjes in de familie er wel veel plezier mee, want dat zijn grote Sparta-supporters.
Zoveel heb ik eigenlijk niet met voetbal. Door mijn geografische afkomst ben ik nog steeds supporter van SK Beveren. En waar ter wereld ik ook ben, zaterdag of zondag kijk ik altijd even hoe ze gespeeld hebben.”
Raymond Braine: De eerste Belgische profvoetballer ooit
Raymond Braine is de allereerste Belgische voetballer die een contract in het buitenland, bij het Tsjecho-Slowaakse Sparta wist te strikken. Raf Willems, voetbalhistoricus en auteur van Iconen van het WK voetbal 1920-2026, noemt hem de beste Belgische voetballer voor de Tweede Wereldoorlog. In 2027 komt er een monoloog uit over hem. Toch is hij vrij onbekend in België.
Braine kwam op een zeer jonge leeftijd terecht in de eerste ploeg van Beerschot. Hij lag mee aan de basis van het grootste Beerschot uit de geschiedenis. “Er is maar één groot Beerschot in de geschiedenis geweest, dat was de tijd van Raymond Braine”, vertelt voetbalhistoricus Raf Willems. Hij werd vier keer landskampioen op 20-jarige leeftijd.
Wellicht stond Braine daar al eens aan de toog moppen te tappen, want hij was een grapjas
Voetbalhistoricus Raf Willems
Braine speelde op jonge leeftijd bij de Belgische nationale ploeg. Tijdens de Olympische Spelen van Amsterdam in 1928 werd hij verkozen als beste midvoor. “Dat betekent dat men hem op 21-jarige leeftijd al hoger inschatte dan de midvoors van Argentinië en Uruguay, die toen de wereldtop vormden”, licht Raf Willems toe.
Wat is midvoor? Midvoor is een term die vroeger gebruikt werd om de positie van de spits aan te geven. De speler staat in de punt van de ploeg en moet doelpunten scoren. Hij/zij moet ook ruimte creëren voor andere aanvallers.
In 1939 belandde Braine in een conflictsituatie met de Belgische voetbalbond. De ouders van Braine openden een café op het Kiel. “Wellicht stond Braine daar al eens aan de toog moppen te tappen, want hij was een grapjas”, vertelt Willems. Maar het was absoluut verboden om als profvoetballer geld te verdienen, ook niet via het café van zijn ouders. Braine werd daarom geschorst voor de nationale ploeg.
Internationale carrière
“Na zijn schorsing stonden alle topclubs aan zijn deur”, vertelt Willems. “Ze hadden hem zien spelen tijdens de Olympisch Spelen van Amsterdam, en kwamen met veel geld over de brug.”
Het Tsjecho-Slowaakse Sparta kocht Braine over. “Je kan ze vergelijken met het Barcelona en Real Madrid van nu”, licht Willems toe. Samen met alle andere landen in Midden-Europa speelden ze daar voor de Mitropacup. Die kan je vergelijken met de Champions League van nu. Braine groeide er uit tot de sterspeler.
In 1934 vond het WK voetbal plaats. Tsjecho-Slowakije vertrekt als grote favoriet naar het WK in Italië. “Omdat Braine toch geen Rode Duivel mocht zijn, deden de Tsjecho-Slowaken er alles aan om hem om hem over te halen.” Ze boden Braine de Tsjecho-Slowaakse nationaliteit aan, maar hij kiest ervoor om deze nationaliteit niet aan te nemen, vanwege de dreigingen van WO2.
Ik, Raymond Braine, Rode Duivel in Praag
In 2027 is het exact 100 jaar geleden dat Braine zijn profcontract tekende. Om Braine te herdenken schrijft Geert Vermeulen, Vlaams acteur en scenarist, een monoloog over het leven van Raymond Braine. “Braine heeft een heel sterk dramatisch persoonlijk verhaal, waarin zijn sportcarrière duidelijk naar voor komt, maar ook zijn persoonlijk leven later”, vertelt Vermeulen. Braine is na de Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld nog veroordeeld voor collaboratie met de Duitsers.
“Het professionele voetbal is vandaag de dag zo beladen met geld. Ik denk dat het voor iedereen die iets met voetbal te maken heeft boeiend is om te zien hoe het 100 jaar geleden was”, licht Vermeulen toe. “Het stuk is voor de hele voetbalwereld en alle voetballers in België heel verfrissend.”
Wie nog meer te weten wil komen over Raymond Braine kan in 2027 naar de monoloog Ik, Raymond Braine, Rode Duivel in Praag gaan kijken.
