In de nieuwste Pano-reportage van VRT wordt de schaduwzijde van arbeidsdetachering zichtbaar. Het aantal gedetacheerde werknemers is de afgelopen negen jaar met meer dan 300 procent gestegen in ons land. Toch blijkt dat veel van deze werknemers die tijdelijk in het buitenland werken, niet de juiste papieren hebben en niet verzekerd zijn via hun werkgever.
Er is sprake van arbeidsdetachering wanneer een werkgever een werknemer tijdelijk laat werken in het buitenland. De werknemer voert zijn werk dan fysiek in het andere land uit, maar blijft verbonden aan het bedrijf in het thuisland. “De werkgever blijft in het buitenland. De Belgische onderneming heeft eigenlijk geen gezag: men kan de persoon niet ontslaan en betaalt ook het loon niet”, legt Yves Stox, managing consultant bij HR-dienstverlener Partena Professional, uit.
Papierwerk
Wie als gedetacheerde werknemer in België werkt, moet bij aankomst veel papierwerk regelen. Het A1-document ontbreekt of is vaak incorrect: bij vier op de tien arbeidsinspecties blijkt dit of ander papierwerk niet in orde te zijn, terwijl het essentieel is om legaal in België te verblijven.
A1-document
Het A1-document bewijst dat een werknemer sociaal verzekerd blijft in zijn thuisland terwijl hij tijdelijk in het buitenland werkt. Het wordt vooraf aangevraagd bij de sociale zekerheidsadministratie van het thuisland en elektronisch toegestuurd. De werknemer moet het document bij zich hebben tijdens het werk in het buitenland. In België moet het bovendien worden aangemeld via het LIMOSA-systeem, zodat de Belgische overheid weet wie tijdelijk in het land werkt en controles kan uitvoeren.
Loon
Yves Stox benadrukt het loonaspect bij arbeidsdetachering: “Ook al blijft de werknemer verzekerd in het thuisland, het Belgische minimumloon moet altijd worden betaald door de buitenlandse werkgever. Zo wordt sociale dumping, te lage lonen en slechte voorwaarden voor goedkope (vaak buitenlandse) werknemers, tegengegaan en blijft het vrije verkeer van werknemers binnen Europa mogelijk.” Detachering wordt vaak gebruikt om moeilijk te werven personeel tijdelijk in te zetten of om werknemers internationale ervaring te laten opdoen. Belastingen worden in België betaald, terwijl sociale zekerheidsbijdragen in het thuisland blijven.
Toch gaat het vaak mis. Veel gedetacheerde werknemers worden hoge lonen beloofd, maar eenmaal aan het werk betaalt de buitenlandse werkgever vaak te weinig. Volgens de Pano-reportage worden werknemers daardoor geregeld uitgebuit: ze maken lange dagen, verrichten zwaar en soms gevaarlijk werk, maar krijgen niet de juiste beloning.
De werkgever moet echt actief zijn in zijn thuisland; een postbusbedrijf volstaat niet
Lode Van Steenkiste, Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ)
Regelgeving
Ook werkgevers moeten tijdens detachering aan strikte regels voldoen. Ze moeten de arbeidsrelatie rechtstreeks met hun werknemer onderhouden, en het bedrijf in het gastland mag niet als feitelijke werkgever optreden. “Als niet aan de voorwaarden wordt voldaan, geldt automatisch de wetgeving van het werkland”, zegt Lode Van Steenkiste van de RSZ. “De werkgever moet dan in dat land aangiftes doen en sociale bijdragen betalen, alsof het gewone lokale werknemers betreft. Bijvoorbeeld een bedrijf met nauwelijks activiteiten in Polen dat werknemers naar België detacheert, moet hier alle formaliteiten vervullen en bijdragen betalen.”
Volgens de Pano-reportage verschijnen in Slovenië steeds vaker postbusbedrijven: ondernemingen die officieel in Slovenië zijn gevestigd, maar hun activiteiten vrijwel volledig in het buitenland uitvoeren. Wettelijk moeten detacherende bedrijven substantiële activiteiten in hun thuisland hebben, maar de controlecapaciteit is beperkt. Wanneer een postbusbedrijf wordt gesloten, wordt vaak meteen een nieuw opgericht, waardoor misbruik van detacheringsregels kan doorgaan.
Meer info? Bekijk de uitzending op Pano | VRT MAX
