De eindejaarsperiode betekent voor veel voedselpunten een extra drukke tijd. De afgelopen jaren stijgt de vraag naar voedselhulp in België, terwijl het aanbod nauwelijks meegroeit. Ondanks de beperkte middelen, verdient iedereen iets extra’s tijdens de feestdagen, zegt Jan Timmermans van voedselpunt Zenith vzw Antwerpen.
Wie zijn er allemaal welkom bij jullie voedselpunt?
“In de meeste gemeenten krijgt iemand via een doorverwijzing van het OCMW toegang tot een voedselpunt. Als zo’n doorverwijzing ontbreekt, maken wij een rekensom van inkomsten en uitgaven. Op basis daarvan besluiten we of iemand in aanmerking komt voor de voedselbank. Af en toe moet ik dus ook mensen wegsturen. Zo heb ik ooit iemand de deur gewezen die graag eten bij ons zou halen, maar ook graag elke dag een paar pintjes zou blijven drinken op café. Daar zijn wij natuurlijk niet voor bedoeld.
De mensen die in aanmerking komen voor een registratie bij de voedselbank hebben echt geen geld over voor een dagelijks bezoek aan het café. Maar sommige afwijzingen zijn pijnlijker. We krijgen hier weleens aanvragen van mensen die wel degelijk grote geldzorgen hebben, maar net te veel verdienden om naar een voedselpunt te mogen komen.
Dit is nog schrijnender wanneer de mensen die wél in aanmerking komen onzorgvuldig omgaan met de producten van de voedselbank. Zo delen wij bijvoorbeeld ook kleding uit, maar het viel ons op dat sommige mensen wel heel vaak om kleding kwamen. Wat bleek? Het bleek dat deze mensen kleding haalden, ze een paar keer droegen en het vervolgens weggooiden. Dit omdat ze geen wasmachine hadden. Dat er geen wasmachine is, kan natuurlijk een gevolg zijn van de armoede waar onze bezoekers nu eenmaal mee te maken hebben. Maar toch is het frustrerend dat de spullen soms als vuil behandeld worden terwijl een ander die spullen zo graag zou krijgen, maar er nét geen recht op heeft.
En al zouden we die mensen graag helpen, voedselbanken hebben ook maar een beperkte voorraad. We moeten strikte criteria hanteren, ook als daardoor sommige mensen met financiële zorgen net buiten de boot vallen. We gunnen iedereen een cadeau of een goede maaltijd met kerst, maar als we uitzonderingen gaan maken is het einde zoek.”
Hoe komen jullie aan levensmiddelen om uit te delen?
“Om dat uit te leggen, is het belangrijk te vermelden dat wij geen voedselbank zijn, maar een voedselpunt. De begrippen ‘voedselbank’ en ‘voedselpunt’ worden vaak als inwisselbaar gebruikt, maar ze betekenen niet hetzelfde. Een voedselbank is een regionaal opslagpunt waar grote hoeveelheden producten worden verzameld en gesorteerd. In België zijn er maar negen voedselbanken, terwijl er soms wel tientallen voedselpunten per gemeente zijn.
Binnen de Europese Unie is er een goede samenwerking tussen voedselbanken in verschillende lidstaten. Met inzamelingsacties en productie- en stockoverschotten worden voedselbanken doorheen de EU bevoorraad. Vanuit de voedselbanken worden alle middelen dan weer verdeeld over voedselpunten. Wij zijn als voedselpunt de laatste in de keten. Onze taak is vooral om te zorgen dat de mensen hun producten kunnen ophalen.”
Wat zijn speciale uitdagingen rond de feestdagen?
“Tijdens de feestdagen willen we de mensen graag iets meer geven dan normaal. Helaas is dat de afgelopen jaren steeds uitdagender geworden. Het is drukker geworden bij de voedselpunten, niet alleen in de kerstperiode, maar het hele jaar door. Het aanbod aan levensmiddelen om te verdelen is helaas niet even hard gestegen. Dat betekent dat we evenveel producten moeten verdelen over meer mensen. Hierdoor hebben we bepaalde ‘extraatjes’ moeten schrappen. Zo organiseerden we bij Zenith vzw tot een aantal jaar geleden altijd een Sinterklaasviering. Iemand van ons speelde Sinterklaas en kinderen konden langskomen voor cadeautjes. De afgelopen jaren hebben we simpelweg niet genoeg spullen over om zo’n Sinterklaasfeest nog te kunnen realiseren.
We richten ons dit jaar daarom op een ‘eindejaarscadeau’ voor bezoekers van het voedselpunt. Dit moet een soort pakket worden met ‘luxeproducten’ die we niet altijd kunnen aanbieden. We hopen bijvoorbeeld veel koffie te kunnen uitdelen, maar we willen ook graag handdoeken toevoegen aan de pakketten. Dat klinkt misschien saai en alledaags, maar voor veel mensen die bij ons komen, zijn schone handdoeken en een kop koffie absoluut geen vanzelfsprekendheid.”
