Belgische tieners belanden vaker in het ziekenhuis met een acute alcoholintoxicatie dan hun Europese leeftijdsgenoten. Dat blijkt uit de doctoraatsstudie van Hanna Van Roozendaal (UA). Ze bracht het alcoholgebruik bij jongeren in kaart en startte een pilootproject voor meer begeleiding na een ziekenhuisopname.
Waarom hebt u gekozen voor het onderwerp van alcoholgebruik bij jongeren?
“Enkele jaren geleden stelden spoedartsen vast dat er steeds meer jongeren met een alcoholintoxicatie, een overdosis alcohol, in het ziekenhuis werden opgenomen. Dat vonden we heel zorgelijk. Op dat moment kwam er een leerstoel aan de Universiteit Antwerpen waar ook een samenwerking met Nederland werd gestart. Daar bieden ze al veel ondersteuning aan jongeren nadat ze in het ziekenhuis belandden vanwege alcoholgebruik. Er kwam toen een vacature voor een doctoraatsstudie in dat onderwerp, wat me sterk interesseerde. Ik werkte als arts in de psychiatrie, maar de preventie van aandoeningen bij jongeren intrigeerde me. Daar zit natuurlijk ook het middelen- en alcoholgebruik bij. Ik wilde me graag inzetten voor de gezondheid en het welzijn van jongeren.”
Hoe heeft u het alcoholgebruik onder jongeren in kaart gebracht?
“We hebben bij alle ziekenhuizen in de stad Antwerpen een dossierstudie gedaan gedurende zeven jaar, om te kijken hoeveel jongeren met alcohol in hun bloed op de spoeddiensten terechtkomen. Daardoor weten we over hoeveel jongeren het gaat, of het meer jongens of meisjes zijn en hoe ernstig de bloedalcoholconcentratie was. Dat hebben we vergeleken met het IMA, dat is het InterMutualistisch Agentschap. Zij houden de facturatiegegevens van ziekenfondsen bij en kunnen op basis daarvan schattingen maken. Daardoor konden we ook op landelijk niveau vergelijken. Daarnaast hebben we vergelijkingsstudies met Nederland en Italië gedaan. Maar de ziekenhuisopnames van jongeren met een acute alcoholintoxicatie, dat is onze belangrijkste bron.”
Wat zijn de opvallendste of belangrijkste resultaten uit die studies?
“We zien dat acute alcoholintoxicaties onder Belgische jongeren nog veel voorkomen. Zo komen vooral met ernstige verhoogde bloedalcoholconcentraties binnen in de ziekenhuizen. De toename onder meisjes is zeer opvallend. Dat noemen we ‘the gender gap’. Voordien was er meer alcoholgebruik bij mannen, maar de laatste jaren is die kloof volledig gedicht. In 2021 zagen we meer meisjes dan jongens op de spoeddiensten. Dat is natuurlijk zorgwekkend. Hoe komt dat? Wat speelt daar? En wat moeten we daaraan doen?”
In je doctoraatsonderzoek ben je ook begonnen met een pilootproject rond het aanbieden van een traject na opname in het ziekenhuis. Waarom is dat zo belangrijk?
“Toen ik aan mijn doctoraatsstudie begon kregen jongeren in België nog geen opvolging nadat ze uit het ziekenhuis kwamen. Ze krijgen uiteraard de acute medische zorgen maar er werden amper jongeren doorverwezen naar een arts of psycholoog. Dit betekent dat ze onbehandeld blijven. Maar na de spoedopname worden ze meteen naar huis gestuurd. Dan loop je écht een kans mis om de jongeren iets aan te bieden en daarover in gesprek te gaan met de jongeren en hun ouders. Om te kijken hoe we kunnen voorkomen dat dit nog een keer gebeurt. We weten uit Nederland dat deze jongeren toch vaker risicogedrag op andere gebieden vertonen. Vaak is psychisch lijden een oorzaak van het alcoholgebruik. Dat kunnen we onderzoeken tijdens de opvolging. Dat is waarom we dit traject hebben opgezet.”
Wat hoop je teweeg te brengen met je studie en het bijbehorende pilootproject?
“Het belangrijkste is dat het probleem veel beter in kaart gebracht is. We weten hoe ernstig en hoe groot het probleem is in België. Het pilootproject liet veelbelovende resultaten zien. Ik hoop dat het laat zien, aan de politiek en hulpverleners, dat het heel relevant en nodig is. En dat onze onderzoeken meer draagvlak creëren in de algemene maatschappij. Zodat we met z’n allen kunnen kijken, waarom alcohol nog zo genormaliseerd is. Moeten we daar op een andere manier naar kijken? Hoe kan het bijvoorbeeld dat de wettelijke leeftijdsgrens voor alcohol op 16 staat, terwijl we weten dat het heel beschermend werkt om die te verhogen naar 18. Ik hoop dan ook dat mijn onderzoek heeft bijgedragen aan een mentaliteitswijziging in alle lagen van de maatschappij.”
