Meer dan honderd overlevenden van supertyfoon Odette dagen Shell voor de rechter. Vanwege de klimaatimpact van Shell houden de eisers het bedrijf verantwoordelijk voor de tyfoon, die in 2021 grote schade aanrichtte op de Filipijnen. Volgens Maikel van Wissen, directeur van de ngo Advocates for the Future, is de uitkomst van het proces moeilijk te voorspellen, maar is er hoop voor de eisers.
Waar wordt Shell precies verantwoordelijk voor gehouden?
“Shell’s verantwoordelijkheid is te vergelijken met het uitkappen van een pot verf in de tuin van je buurvrouw. Als jij dat doet, ben jij juridisch verantwoordelijk voor de rommel die je in die tuin hebt aangericht.
Deze zaak is daar een uitvergrote versie van. In 2021 werden de Filipijnen geteisterd door supertyfoon Odette, die veel schade aanrichtte een groot aantal slachtoffers maakte. Voor die schade houden overlevenden en nabestaanden Shell verantwoordelijk.
Shell is een van de grootste oliebedrijven ter wereld. Door de verbranding van olie en gas ontstaan broeikasgassen die bijdragen aan klimaatverandering. Die klimaatverandering is bijvoorbeeld zichtbaar in de toename van extreme weersomstandigheden. Dat kan gaan om natuurbranden, extreme kou of hitte, maar ook om tyfoons, zoals die op de Filipijnen in 2021.”
Heeft deze rechtszaak kans van slagen?
“Dat is moeilijk te voorspellen. Wel is er kort geleden een hoopgevende klimaatzaak in Duitsland geweest. In die zaak klaagde een boer uit Peru het Duitse energieconcern RWE aan. Het bedrijf zou door uitstoot het smelten van gletsjers in de Andes versnellen, waardoor het huis van de boer dreigde te overstromen. Tijdens het proces werd bewezen dat RWE verantwoordelijk is voor het versnellen van de klimaatverandering. Dat die verantwoordelijkheid erkend werd door de rechter, is gunstig. Omdat er nog geen overstroming had plaatsgevonden, verloor de boer uiteindelijk de zaak. De rechter kon niet vaststellen dat de boer daadwerkelijk een groot risico liep als gevolg van de veranderingen aan het klimaat.
In deze rechtszaak is dat anders. Het is bekend dat Shell een negatieve impact heeft op het klimaat én die impact is al zichtbaar geworden want er heeft een tyfoon plaatsgevonden. In dit proces is de grote vraag of het bewezen kan worden dat deze specifieke tyfoon het gevolg is van de door Shell veroorzaakte klimaatverandering of dat het een “normaal” weersfenomeen was.”
Als Shell verliest, wat voor impact heeft dat dan?
“In deze rechtszaak eisen meer dan 100 overlevenden een schadevergoeding. Als Shell verliest gaan die schadevergoedingen betaald moeten worden. Hoewel een bedrijf als Shell van die bedragen niet wakker ligt, is de impact veel groter. Het kan als voorbeeld dienen voor andere zaken die wereldwijd lopen tegen Shell en vergelijkbare bedrijven.
Hopelijk stelt één verlies voor Shell een norm voor soortgelijke rechtszaken. Als Shell vaker verliest, stapelen de bedragen zich op. Zelfs een groot bedrijf als Shell zal dat op den duur voelen. Deze rechtszaak kan dus in het totaalplaatje van groot belang zijn.”
