Tien miljoen euro extra cultuurbudget. Dat kondigde de Antwerpse schepen van Cultuur, Lien Van de Kelder, in december 2025 aan. Een grote investering waar ook heel wat theatergezelschappen en zalen op kunnen rekenen.
Een goede stap vooruit? Zeker.
Maar niet iedereen deelt in dat verhaal. Voor sommige gezelschappen blijft die steun uit, waardoor ze afhankelijk blijven van alternatieve financiering.
Wat betekent het vandaag om theater te maken zonder subsidies? In deze longread bekijken we hoe makers hun weg zoeken in een financieel onzeker landschap, en hoe het beleid en de praktijk dat beïnvloedt. Vanuit de verschillende perspectieven brengen we zo een complexe sector in kaart.
De Puzzel van de Antwerpse Cultuursubsidies
Transparantie en duidelijke criteria: dat zijn de pijlers van het huidige cultuurbeleid in Antwerpen. Schepen Lien Van de Kelder werkt daarvoor met een vernieuwd subsidiemodel. Wannes Hautekiet, beleidsadviseur Cultuur en Jeugd op haar kabinet, legt uit hoe de stad haar middelen verdeelt over de kunstensector.
Een eigen koers
Een nieuwe legislatuur brengt ook een nieuw systeem met zich mee. Sinds Van de Kelder schepen van Cultuur is, werkt de stad met twee systemen voor cultuursubsidies.
Vier criteria
De beoordeling van subsidieaanvragen gebeurt aan de hand van vier beleidsdoelstellingen.
“Er wordt gekeken naar de artistieke kwaliteit die een organisatie levert, maar ook naar de maatschappelijke meerwaarde”, zegt Hautekiet.
“Daarom leggen we nadruk op publieksverbreding, participatie en educatie. En we verwachten dat grotere organisaties kleinere spelers ondersteunen en betrekken in hun werking.”
Budgettering
Hoewel Van de Kelder 10 miljoen euro extra vrijmaakte voor cultuur, blijft de verdeling van de middelen een uitdagende oefening.
“Een eerste moeilijkheid is dat alles duurder wordt. Dat heeft veel organisaties de voorbije jaren in moeilijkheden gebracht”, aldus Hautekiet. “Daarnaast zijn onze cultuurmiddelen bedoeld voor een zeer brede sector. Die verdeling maken blijft een grote puzzel.”
Enkele Kunstenpartners trekken ook aanzienlijke Vlaamse subsidies. “Daar wordt wel naar gekeken. Maar het betekent niet dat wij ze daarom niet meer mogen steunen,” vindt Hautekiet.
“Ook is het niet onze taak om Vlaamse subsidies die wegvallen te compenseren door zelf meer geld toe te kennen. We willen een eigen beleid uittekenen.”
Selectie door jury
Voor subsidies die via dossiers worden aangevraagd, werkt Antwerpen met een onafhankelijke jury samengesteld uit medewerkers van de administratie en externe experten uit de sector. Deze zijn actief in andere steden, om een objectieve beoordeling te garanderen.
“Die jury beoordeelt streng op basis van duidelijke criteria”, duidt Hautekiet. “En dat is ook noodzakelijk, want de vraag is vaak groter dan het beschikbare budget. De aangevraagde structurele subsidies voor podiumkunsten lagen bijna vier keer hoger dan de beschikbare middelen.”
Volgens Hautekiet geeft de jury aan afgewezen organisaties ook feedback over hun dossier. “Zo kunnen zij zich beter voorbereiden op een volgende aanvraag.”
De theaterkloof
Is het Antwerpse cultuurbeleid een eerlijk systeem, of een erfenis uit het verleden? Annick Schramme, hoogleraar cultuurbeleid, ziet dat het Antwerpse systeem daarop vastloopt.
Het resultaat? Een gedwongen terugkeer naar back to basics voor wie geen subsidies krijgt: kleinere producties met minder budget. Maar misschien wel met meer te vertellen.
Foto: Annick Schramme
De realiteit op het toneel
EWT Theater: De bar en vrijwilligers als motor
Het EWT Theater verloor in de jaren ’80 zijn structurele subsidies. Vandaag overleven ze dankzij ticket- en barinkomsten, en draait het theater op de inzet van vrijwilligers. Frank De Kaey, directeur, acteur en regisseur bij het EWT, getuigt over het voortbestaan van het theater.
InTeam Producties: Tax Shelter als financieel alternatief
Met eigen versies van bekende musicals trekt Inteam Producties langs verschillende zalen in Antwerpen. Sinds hun tweede productie in 2018 maken ze gebruik van het Tax Shelter systeem.
Ze kiezen hiervoor omdat het verkrijgen van subsidies in de musicalwereld een grote uitdaging blijft, vertelt artistiek directeur Niels de Valk.
