Vinylplaten zijn al jaren bezig aan een opvallende comeback. Waar muziek steeds digitaler en vluchtiger wordt, lijkt de vraag naar tastbare muziekdragers net toe te nemen. De charme van vinyl zit niet alleen in het geluid, maar ook in de beleving errond: van het verzamelen tot het snuisteren tussen de bakken in de platenzaak tijdens Record Store Day.
De dag waarop vinyl leeft
Elk jaar zetten onafhankelijke platenzaken hun deuren open voor Record Store Day, een internationaal evenement dat volledig in het teken staat van vinyl en muziekcultuur. Artiesten brengen speciaal voor die dag exclusieve releases uit, waardoor muziekliefhebbers massaal naar de winkel trekken om zeldzame platen aan hun collectie toe te voegen.
Record Store Day vindt jaarlijks plaats in april.
Vinyl blijft draaien
Vinylplaten zitten opnieuw in de lift in België. Volgens cijfers van de Belgian Recorded Music Association groeit de verkoop jaar na jaar, mede dankzij populaire popartiesten die hun albums op vinyl uitbrengen en een jongere generatie die de weg naar de platenzaak vindt. Wat ooit vooral nostalgie leek, groeit opnieuw uit tot een vaste waarde binnen de muziekindustrie.
Johan bezit meer dan 5.000 platen: “Niet elke liefhebber is een verzamelaar”
Johan (58) verzamelt al meer dan vijftien jaar vinyl en bezit ondertussen meer dan 5.000 platen. Zijn liefde voor muziek begon dankzij de collectie van zijn ouders, met artiesten als Frank Sinatra, Dean Martin en Herman van Veen. Op zijn tiende kreeg hij zijn eerste plaat van Elvis Presley cadeau en sindsdien groeide zijn passie stap voor stap uit tot een uitgebreide collectie.
Omdat Johan tijdens zijn jeugd voortdurend met muziek in aanraking kwam, duurde het niet lang voordat hij zijn eerste eigen vinylplaat kreeg. “Dat was een cadeautje van mijn ouders. Elvis Presley was net gestorven en ik kreeg een dubbele plaat met zijn muziek. Ik was toen tien jaar oud.”
Later, als middelbare scholier, werd stoppen bij de plaatselijke platenwinkel een ritueel. “Ik vroeg telkens aan de zeer vriendelijke uitbaatster van de winkel of ik de B-kant van een single mocht beluisteren. Het was geweten dat op de A-kant altijd de bekendste hits stonden, maar je koopt uiteindelijk twee liedjes. Wanneer de B-kant goed was, wist ik dat ik een goede single had.”
Ook tijdens zijn studentenleven bleef vinyl een rode draad. Johan begon te draaien op fuiven in Leuven, zijn studentenstad. “Dat waren sets van enkele uren. Om meer muziek te hebben, ging ik vaak vinyl ronselen bij vrienden. Dan nam ik mijn bakken vinyl mee, maar ook cd’s waren al in opkomst.”
Het einde van de langspeelplaat
Begin de jaren 2000 kende vinyl een dieptepunt door de opkomst van cd’s. Johan stopte met verzamelen, maar enkele jaren later herontdekte hij het. “Vijftien jaar geleden zag ik mijn platenspeler opnieuw staan en kwam ik nog vaak vinyl tegen op rommelmarkten en tweedehandssites. Daardoor begon ik weer platen te kopen. Pas toen is het eigenlijk geëxplodeerd.”
Hunters en collectors
Hoewel Johan een grote verzameling heeft, noemt hij zichzelf niet altijd een verzamelaar: “Niet elke liefhebber van vinyl is een verzamelaar. Je kan gewoon van de muziek houden en een beperkte collectie aan platen hebben. Vanaf het moment dat je specifiek begint te zoeken naar een plaat, spreek ik van een hunter. Sommige verzamelaars moeten een eerste persing of uitgave hebben. Zo’n verzamelaar ben ik niet.”
Volgens hem heb je niets aan de ervaring wanneer je een plaat simpelweg bestelt en laat leveren. “Ik wil de platen vinden op een ambachtelijke wijze. Er zijn natuurlijk platen die ik enorm graag wil hebben, maar dan wil ik ze eerlijk vinden.”
Een voorbeeld hiervan dat Johan aanhaalt is The White Album van The Beatles. De plaat dateert van 1968 en vooral de eerste vier gedrukte exemplaren zijn enorm veel waard, legt Johan uit: “De plaat werd uitgebracht met een witte hoes, vandaar de naam. Elke hoes heeft een individueel nummer, beginnend bij nummer 00001. De eerste vier platen gingen naar The Beatles zelf. Deze zijn van enorme waarde en hoe dichter je exemplaar bij deze cijfers komt, hoe waardevoller.”
Johan bezit zelf enkele exemplaren van de plaat, maar zijn laagste nummer ligt nog duizenden cijfers verwijderd van de eerste vier.
Vinyl heeft een prijs
Waar Johan wel op hunt, zijn de zogeheten “Bargain bins”. Deze afprijsbakken in winkels of op rommelmarkten leveren soms mooie platen op voor enkele euro’s. “Ik kijk zelfs niet naar platen die voor de volle prijs verkocht worden. Ik denk dat ongeveer vijftig platen van de 5.000 uit mijn collectie volledig nieuw zijn. Die kocht ik meestal na een concert, uit sympathie voor de artiest en de goede muziek.”
Voor een nieuwe plaat betaal je al snel 30 euro of meer. Daardoor kan vinyl verzamelen elitair overkomen. “Dat zou ik enorm jammer vinden. Het hangt natuurlijk af van de spelregels die je jezelf oplegt. Met een budget van 40 euro kan ik zeker acht platen kopen, omdat ik niet per se op zoek ben naar nieuwe exemplaren of iets van een specifieke artiest of producer. Wie echt alles van één artiest wil hebben, maakt het voor zichzelf duurder.”
Wie echt alles van één artiest wil hebben , maakt het voor zichzelf duurder
Johan copermans
De charme van vinyl
Vinyl draait om veel meer dan alleen muziek: de hoes, de fysieke plaat en de visie van de artiest spelen allemaal mee. Artwork is een belangrijk onderdeel en krijgt steeds vaker een plek in het interieur, ook bij Johan thuis. “Naast de kamer vol vinyl is ook ons toilet een eyecatcher. Daar zie je waarom artwork voor mij belangrijk is en waarom ik soms platen koop enkel omdat de hoes me aanspreekt.”
De platen brengen kleur in een witte toiletruimte. Johan hangt deze ingekaderd op en wisselt ze om de paar weken, vaak in thematische combinaties.
Volgens hem zit een groot deel van de charme in de tastbaarheid van vinyl, in tegenstelling tot Spotify waar je vooral snel door muziek gaat. “De maatschappij is vluchtig en er is een overkill aan informatie. Vinyl is daar een tegenreactie op.”
Ook uit respect voor artiesten vindt hij vinyl beter, omdat albums in de zorgvuldig gekozen volgorde worden beluisterd. “Wanneer ik een plaat koop, neem ik echt tijd om te luisteren, zonder iets anders te doen.”
Generatiegebonden
Sinds 2020 is er wereldwijd een enorme stijging van de vinylverkoop. Dit komt onder andere door de pandemie. Voorheen gaven mensen hun geld uit aan concerttickets en dat was niet meer mogelijk. Vanaf dan kwam vinyl volop naar de voorgrond bij jong en oud.
“De oudere generatie voelt een drang naar nostalgie. Het gevoel van de naald op de plaat zetten wil iedereen opnieuw beleven. Jongeren hebben een andere motivatie om diezelfde beleving op te zoeken. Door de overkill aan muziek zoeken ze naar alternatieven en vinyl helpt hierbij. De plaat kopen, vastnemen, opzetten en beluisteren, dat is een en al beleving. Het feit dat Pukkelpop op anderhalf uur uitverkocht raakt is daar een goed voorbeeld van. Iedereen wil daar op dat moment bij zijn. Bij vinyl is dat net hetzelfde.”
Een goede verzamelaar
Vinyl kopen is één ding; het beluisteren iets anders. Johan luistert naar elke plaat die hij koopt en benadrukt daarom het belang van degelijk materiaal, zoals een platenspeler.
“Ik vind het persoonlijk heel jammer wanneer mensen vinyl gebruiken voor een leuke post op sociale media. Ik zie dat soms bij mijn dochter en haar vriendengroep: een perfecte post van een nieuwe plaat, maar dan met een platenspeler van slechte kwaliteit. Het klinkt misschien gek, maar je kan niet zeggen dat je investeert in vinyl zonder te investeren in audiokwaliteit. Dus alsjeblieft: draag zorg voor je vinyl en investeer daarin.”
Als je een muziekliefhebber bent, wees dan geen muziekracist
Johan Copermans
Daarnaast vindt Johan dat een echte muziekliefhebber voor alles openstaat. “Als je een muziekliefhebber bent, wees dan geen muziekracist. Geef andere genres een kans, want er bestaat zoveel goede muziek. Hoe meer je je daarvoor openstelt, hoe leuker je collectie wordt.”
Of het nu gaat om stijgende verkoopcijfers, gepassioneerde verzamelaars of de heropleving van platenzaken: vinyl toont dat muziek vandaag meer is dan alleen iets om te streamen. Het draait om beleving, ritueel en iets tastbaars in handen hebben. Wat lang als nostalgie werd gezien, is opnieuw uitgegroeid tot een vaste waarde in de muziekwereld.
