Steeds meer 65-plussers wonen alleen, na een scheiding of het verlies van een partner. Na een periode van aanpassing bouwen velen hun leven opnieuw op en zoeken ze actief naar structuur, sociale contacten en activiteiten buitenshuis. Tegelijkertijd blijft voor een deel van hen de wens bestaan om opnieuw een partner te vinden. Die zoektocht verloopt op latere leeftijd vaak anders dan vroeger.
Mensen van mijn leeftijd ontmoet je niet in het uitgaansleven.
-Eric Wymeersch
Eric is 68 jaar en leeft sinds acht jaar alleen, nadat zijn vrouw overleed. De eerste periode stond vooral in het teken van verwerken en opnieuw zijn ritme vinden. Vandaag probeert hij bewust actief te blijven, hij trekt er regelmatig op uit en waagt zich af en toe aan een date via datingplatformen. Toch merkt hij dat alleen ouder worden vragen oproept. Hij staat open voor een nieuwe relatie, maar ervaart ook hoe moeilijk het kan zijn om op latere leeftijd iemand te ontmoeten die echt bij hem past.
Op zoek naar liefde op eigen tempo
Waar de ene op latere leeftijd het datingleven opnieuw actief verkent via apps en uitgaan, kiest de andere voor een meer bewuste en geleidelijke manier om opnieuw verbinding te vinden met iemand. Martine is zeventig en verloor tien jaar geleden haar man. Toen ze met pensioen ging, groeide stilaan de behoefte om opnieuw iemand te ontmoeten.
Het contrast tussen beide verhalen roept een herkenbaar stereotype op, de man die actief blijft “jagen”, en de vrouw die zich terughoudender of kritischer opstelt. Bestaat dit fenomeen werkelijk, of gaat het hier om twee losstaande verhalen van ouderen die elk op hun eigen manier liefde benaderen? Sociaal gerontoloog Els Messelis en educatief medewerkster bij VLAS (Vlaamse Actieve Senioren vzw) Annick Annaert buigen zich over dit stereotype en plaatsen het in een bredere context.
© Foto Annick Annaert
© Foto Els Messelis
De zoektocht naar liefde stopt niet na je 65, maar verandert wel
Liefde stopt niet aan de pensioenleeftijd. Steeds meer alleenstaande 65-plussers staan opnieuw open voor een relatie, al krijgt die zoektocht vaak een andere invulling dan vroeger. Niet iedereen droomt nog van samenwonen of een klassiek gezinsleven, voor velen draait het eerder om gezelschap, vertrouwen en iemand om het dagelijkse leven mee te delen. Toch botsen ouderen die opnieuw op zoek gaan naar een partner nog vaak op taboes, vooroordelen en praktische drempels.
Andere generaties, andere verwachtingen
Volgens sociaal gerontoloog Els Messelis bestaat er vandaag niet één beeld meer van ouder worden of relaties op latere leeftijd. “Er zijn momenteel vier generaties gepensioneerden in België, allemaal opgegroeid met andere waarden en normen. Mensen die vandaag 65 of 70 zijn, kijken vaak heel anders naar relaties dan oudere generaties vroeger deden.” Dat verschil in achtergrond en verwachtingen kan zich in de praktijk laten voelen, iets wat ook bij Martine terugkomt wanneer ze merkt dat haar eigen levensloop als carrièrevrouw niet altijd vanzelfsprekend aansluit bij de mannen van haar leeftijd.
Els Messelis merkt dat ouderen vandaag zelfstandiger en actiever blijven dan vroeger. Daardoor groeit ook de ruimte om opnieuw na te denken over relaties of intimiteit. “Er is meer aandacht voor persoonlijke vrijheid en voor het zelf kiezen hoe je een relatie invult.”
Intimiteit krijgt een andere betekenis
Volgens Messelis verandert ook de betekenis van intimiteit naarmate mensen ouder worden. “De nadruk ligt minder op prestaties of klassieke verwachtingen rond seksualiteit. Veel oudere volwassenen hechten meer belang aan nabijheid, affectie en vertrouwen.”
Ze wijst erop dat intimiteit veel breder gaat dan seksualiteit alleen. “Samen tijd doorbrengen, elkaar aanraken, knuffelen of gewoon weten dat iemand aanwezig is, wordt vaak belangrijker.” Ook bij Eric lijkt die behoefte aan gezelschap centraal te staan, hij vertelt hoe hij het al fijn vindt om met een Tinder-match op dinnerdate te gaan en gewoon een leuke avond te beleven, zonder dat zo’n ontmoeting per se moet uitmonden in een vaste relatie.
Toch blijft ook seksualiteit volgens haar een relevant thema. “Uit onderzoek blijkt dat bij ongeveer dertig procent van de 65-plussers seksueel contact nog altijd belangrijk is.”
Nieuwe relatievormen op latere leeftijd
Niet iedereen die opnieuw verliefd wordt, wil opnieuw gaan samenwonen. Volgens de gerontoloog kiezen oudere volwassenen steeds vaker bewust voor andere relatievormen. “LAT-relaties komen vaker voor, mensen hebben een relatie maar behouden bewust hun eigen woning en zelfstandigheid.” Die nadruk op onafhankelijkheid klinkt ook door bij Eric, die zichtbaar trots vertelt over zijn huis en grote tuin, en benadrukt dat hij het huishouden nog volledig zelf doet. Een nieuwe relatie hoeft voor hem dan ook niet automatisch samenwonen te betekenen.
Volgens Annick Annaert brengt ouder worden ook meer levenservaring met zich mee. “Hoe ouder je bent, hoe groter de rugzak.” Dat kan het moeilijker maken om opnieuw iemand toe te laten in je leven, zeker wanneer verwachtingen of levenslopen verschillen.
Verschillen tussen mannen en vrouwen
Uit Vlaams onderzoek blijkt dat er duidelijke verschillen bestaan in hoe mannen en vrouwen omgaan met single zijn op latere leeftijd.
“Hoe ouder mannen worden, hoe minder vaak ze single zijn. Bij vrouwen zien we vaker dat ze bewust kiezen om alleen te blijven.”
-Els Messelis
Volgens Messelis speelt zelfstandigheid daarin een belangrijke rol. “Veel vrouwen van oudere generaties hebben geleerd om hun leven zelfstandig te organiseren en voelen minder nood om opnieuw een partner te zoeken. Wanneer oudere mannen opnieuw een relatie aangaan, kiezen ze vaker voor een jongere partner, wat soms wordt omschreven als een ‘groen blaadje’. Over dat fenomeen bestaan heel wat stereotype verklaringen, maar het komt ook in bepaalde cijfers en observaties effectief naar voren.”
Eenzaamheid en huidhonger
Hoewel veel ouderen bewust alleen leven, merkt de gerontoloog dat emotionele eenzaamheid een belangrijk thema blijft. “Sommige mensen ervaren huidhonger: de behoefte aan aanraking, nabijheid of fysiek contact.”
Volgens haar zoeken ouderen daar soms actief oplossingen voor. “Mensen volgen bijvoorbeeld massagesessies of nemen deel aan knuffelworkshops. Dat toont aan hoe belangrijk menselijk contact blijft, ook op latere leeftijd.”
Relaties op oudere leeftijd minder taboe
Volgens Messelis is er de voorbije jaren ook een duidelijke maatschappelijke verandering merkbaar. “Vroeger werd nauwelijks gesproken over intimiteit of relaties bij ouderen. Vandaag willen ze dat onderwerp steeds vaker bespreekbaar maken.”
Ze noemt die evolutie een stille revolutie. “Oudere volwassenen staan misschien niet luid op de barricades, maar er groeit wel meer aandacht voor hun relationele en emotionele behoeften.”
Online daten blijft moeilijk
Ook online daten vindt stilaan zijn weg naar oudere generaties, al blijft de drempel hoog. Veel oudere volwassenen vrezen sociale fraude of voelen zich onzeker over wie ze online zullen ontmoeten.
Daarnaast botsen verwachtingen geregeld. Vooral vrouwen geven aan dat sommige mannen te snel richting seksualiteit evolueren, terwijl zij eerder op zoek zijn naar vertrouwen en emotionele connectie.
“Er is vaak geen gedeeld ritme in wat mensen verwachten,” zegt de expert. “En niet iedereen beschikt over de assertieve communicatievaardigheden om grenzen duidelijk aan te geven.”
Tegelijk merkt ze dat veel oudere volwassenen teleurgesteld raken in datingapps en eerder teruggrijpen naar fysieke ontmoetingen. Initiatieven zoals speeddate-avonden, praatcafés en ontmoetingsgroepen winnen daardoor aan populariteit.
Bij seniorenverenigingen ontstaan soms nieuwe relaties, al gebeurt dat volgens Annaert vaak zonder expliciete verwachtingen. “Je gaat daar niet echt naartoe omdat je op zoek bent, maar het kan wel gebeuren.”
Open gesprekken over intimiteit
Om het taboe rond seksualiteit op latere leeftijd te doorbreken, werd olv de Leyden Academy on Vitality and Ageing in Nederland ism Els Messelis het Erasmus+ project ‘Lust op Leeftijd’ uitgevoerd, een reeks gratis educatieve video’s op YouTube waarin oudere volwassenen openhartig praten over hun intieme leven, verlangens en relaties.
In de slipstream van het ‘lust op leeftijd’ project is in Vlaanderen de vrijwillige community, “Cupido 6.0” ontstaan, waar oudere volwassenenn elkaar kunnen ontmoeten en ervaringen delen tijdens gratis praatcafés.
Volgens de initiatiefnemers is er dringend nood aan meer openheid én meer onderzoek. Want ondanks de maatschappelijke clichés blijft liefde een universele behoefte, ook wanneer mensen ouder worden.
