In Gent start het assisenproces rond de moord op Dean Verberckmoes (4). Bij een assisenproces beslist een volksjury of de verdachte schuldig is. “Het is dus helemaal anders dan een proces voor de correctionele rechtbank”, zegt advocaat Tim Smet.
Vandaag is het de eerste dag van het assisenproces rond de moord op Dean Verberckmoes. Hoe verloopt zo’n eerste dag?
“Een assisenproces start altijd met het voorlezen van de akte van beschuldiging. Die wordt opgemaakt door het Openbaar Ministerie. Hierin worden het onderzoek en het verloop van de procedure uiteengezet. De akte wordt afgesloten met de precieze beschuldiging. Daarna kunnen de partijen een akte van verdediging voorbrengen. Dan beginnen de getuigenverhoren, waarbij meestal de politie als eerste aan het woord komt.”
Wat is er speciaal aan een assisenproces?
“Bij een assisenproces wordt het onderzoek helemaal opnieuw behandeld. Alle mensen die een verklaring hebben afgelegd en deskundigen die onderzoek hebben gedaan, moeten komen getuigen in het proces. Alle partijen hebben dan de mogelijkheid om vragen te stellen. Het opvallendste aan een assisenzaak is dat een volksjury, in plaats van een rechter, zal bepalen of de beschuldigde schuldig is.”
Hoe wordt die jury samengesteld?
“De jury bestaat uit twaalf gewone burgers. Elke vier jaar wordt er per provincie een lijst gemaakt met mensen die in aanmerking komen voor een assisenjury. Er zijn wel enkele voorwaarden om op die lijst te komen. Je moet ingeschreven zijn in het kiezersregister, tussen 28 en 65 jaar zijn en kunnen lezen en schrijven. Je mag ook geen gevangenisstraf van meer dan vier maanden hebben opgelopen, of een werkstraf van meer dan 60 uur of een probatiestraf van meer dan een jaar. Voor een proces worden een honderdtal mensen uitgeloot en daaruit worden twaalf mensen gekozen. Zij moeten het hele proces volgen en zullen dan beslissen of de beschuldigde schuldig is.”
Wat vindt u ervan dat gewone burgers kunnen oordelen over schuld of onschuld?
“Dat is een mooi systeem, omdat het soms nodig is dat mensen onbevangen naar een dossier kunnen kijken zonder juridische achtergrond. Zij beslissen bovendien niet alleen, maar worden ondersteund door drie beroepsrechters. Ik vind het een goed systeem om de maatschappij zelf te laten oordelen over de zwaarste misdrijven.”
Is het anders om als advocaat te pleiten voor een jury dan voor een rechter?
“Zeker. Aan een jury moet je een aantal basisprincipes uitleggen, wat je bij een rechter natuurlijk niet moet doen. Er wordt ook meer op het gevoel gespeeld en er wordt gewezen op het karakter van de betrokkenen. Het is dus een compleet andere manier van pleiten.”
Wanneer is een zaak zwaar genoeg om voor assisen te komen?
“Dat gebeurt enkel wanneer er iemand bewust gedood is. Er is één uitzondering: politieke misdrijven. Maar die komen bijna nooit effectief voor de rechtbank.”
Hoelang duurt een assisenproces?
“Een gemiddelde assisenzaak duurt ongeveer een week. Maar bij heel complexe zaken kan dat veel langer duren. Ik heb al een aantal zaken gehad die vijf tot zes weken duurden. Dan zijn we ook effectief zes weken constant met die zaak bezig.”
