Steeds meer kinderen komen in onveilige situaties terecht. Dat is de conclusie van het jaarverslag van het Kinderrechtencommissariaat. Hulporganisaties staan onder druk om voldoende opvang te voorzien, en dus moeten er hervormingen komen. Volgens professor Frederik Swennen, docent recht aan de UA, is dat een cruciale eerste stap: “We willen het systeem eerst veranderen, want de capaciteit moet omhoog.”
Door structurele problemen bij de overheid en hulporganisaties komt de basisveiligheid van kinderen en jongeren, zoals een veilig onderkomen, onder druk te staan. Een gebrek aan organisatie veroorzaakt verwarring bij zowel minderjarigen als volwassenen. “De grootste drempel is dat de hulpverlening te weinig gestroomlijnd is. Er is bij wijze van spreken niet één loket waar je terecht kunt en hulp kan krijgen.”
De stem van het kind
Bij jeugdhulp komen verschillende juridische processen kijken, en daarbij blijft de stem van het kind en de jongeren belangrijk. Daar is ook een juridisch kader voor. “We hebben daar regelgeving over. Bijvoorbeeld bij de verblijfregeling na een scheiding van de ouders hebben kinderen het recht om gehoord te worden,” verduidelijkt professor Swennen.
Toch is dat in de praktijk niet even gemakkelijk. Soms worden kinderen en jongeren volgens Meester De Wolf meegesleurd in de stroom van het proces, zonder dat er aandacht geschonken wordt aan hun stem. “Ze worden meegevoerd in de stroom van het juridisch proces, maar als advocaat proberen we ze daar zoveel mogelijk in bij te staan. We verduidelijken ook aan de kinderen wat er nu juist aan de hand is.”
Soms worden kinderen en jongeren meegesleurd in de stroom van het proces.
Advocaat Nadine De Wolf
Dat hun stem niet gehoord wordt, kan volgens professor Swennen ook de veiligheid van de minderjarigen in gevaar brengen. “Als er te weinig expliciete aandacht is voor het belang van het kind, dan komt hun veiligheid in gevaar, omdat die belangen minder op tafel liggen.”
Oplossingen
Het is duidelijk dat de overheid maatregelen moet nemen om voldoende opvang te voorzien voor kinderen en jongeren in nood. “We moeten in de eerste plaats op zoek gaan naar beschikbare plaatsen waar kamers beschikbaar zijn”, zegt advocaat meester De Wolf. Het recent gesloten ZAS Erasmus ziekenhuis zou volgens haar een oplossing kunnen bieden. “Dat is een ziekenhuis waar plaats is. Deel die openstaande, lege kamers toe aan jongeren in nood.”
Een andere oplossing is meer financiering. De overheid wil niet langer geld in het huidige systeem steken, omdat het niet werkt. Een hervorming is volgens professor Swennen dan ook nodig. “Dat systeem veranderen gaat tijd en moeite kosten, en tegelijk zouden we ook extra middelen moeten voorzien.” De nood voor hulp is te groot, en hulporganisaties kunnen hierdoor nauwelijks volgen. Er is te weinig capaciteit en financiering om iedereen te helpen. “De instroom is zo groot dat we gewoon niet kunnen volgen met de subsidies die we krijgen,” zegt professor Swennen.
Kinderrechtencommissariaat Het Kinderrechtencommissariaat is een onafhankelijke instelling van het Vlaams Parlement. De instelling zorgt ervoor dat de rechten van kinderen in Vlaanderen worden nageleefd. Ze behandelen jaarlijks meer dan 1.000 klachten en zoeken telkens naar de beste oplossing voor de minderjarige. Het commissariaat geeft ook advies aan de overheid om kinderen en jongeren te beschermen tegen onder andere armoede, dakloosheid, misbruik en mishandeling.
