De Japanse premier, Sanae Takaishi, heeft een controversiële uitspraak gedaan over Taiwan waarmee ze China voor het hoofd stoot. De eerste vrouwelijke premier van Japan regeert net een maand en zorgt al voor grote spanningen. Luk Van Haute, japanoloog, maakt zich niet direct zorgen dat er een oorlog zal uitbreken.
Hoe zijn de recente spanningen tussen China en Japan ontstaan?
“Sanae Takaishi veroorzaakte een politieke heisa met China door te zeggen dat Japan militair zou ingrijpen bij een Chinese aanval op Taiwan. Dat Takaishi dit soort houding aanneemt, is niet verwonderlijk. Iedereen wist al heel lang dat zij zeer nationalistisch is. Maar of ze met deze uitspraak bewust wou provoceren of het gewoon een ongelukkige uitspraak is, blijft onduidelijk. Ze doet zulke uitspraken vanwege haar eigen achterban. Daar staat ze voor: een nationalistisch en sterk Japan. Terwijl andere politici eerder stil bleven over de kwestie rond Taiwan.”
Waarom hanteerde Japan jarenlang een strategische vaagheid over Taiwan?
“Al eeuwenlang heersen er economische en politieke spanningen tussen China en Japan. Het is dus belangrijk een delicaat evenwicht te bewaren. Politici doen dit enerzijds door hun eigen nationalistische achterban in het binnenland te temperen. Anderzijds zijn de politici voorzichtig met wat ze internationaal zeggen. Beide partijen hebben er geen belang aan om de situatie te laten escaleren. China en Japan hebben elkaar zowel economisch als politiek nodig.”
Wat zijn de gevolgen voor Japan als Taiwan tot China behoort?
“Het grootste probleem ligt bij de geografische ligging. Het uiterste eiland van Japan ligt op nog geen 110 km van Taiwan. Als Taiwan dan onder Chinese controle zou komen, ligt China ineens heel dichtbij. Taiwan is bovendien wereldwijd een zeer belangrijke handelspartner in de chipindustrie. Als China Taiwan overheerst, neemt het de gehele industrie over. Dat zorgt voor wereldwijde gevolgen en de handelsrelatie met China is nu al intens. Wat voor de rest de gevolgen zijn, is moeilijk te voorspellen. Toen China Hongkong overnam, was de bevolking niet tevreden. Het leven van de inwoners veranderde omdat ze de Chinese waarden moesten overnemen, zoals minder persoonlijke vrijheid en beperkte meningsvrijheid.”
Moet Japan bang zijn voor China, of eerder andersom?
“Ik denk niet dat China bang is voor Japan. Eigenlijk voor niemand meer. In de twee vorige oorlogen was Japan militair veel sterker, maar China heeft die voorsprong inmiddels ingehaald. Zowel economisch als militair staan ze sterker. Veel mensen beweren dat China onheilspellende militaire plannen heeft, maar dat klopt niet. China domineert de wereld vooral economisch. Als je naar de geschiedenis kijkt, heeft China nog geen agressieve acties ondernomen in tegenstelling tot de Verenigde Staten. China komt mondeling agressief over in deze crisis. Zo reageerde de Chinese consul-generaal Xue Jian met ongekende felheid op Takaishi. Hij postte op sociale media een bericht waarin stond: “De vuile nek die zich ermee bemoeit, moet zonder aarzelen worden afgehakt”. Dat was een ongelukkige uitspraak van één persoon, die vervolgens online zijn eigen leven gaat leiden, maar dat vertegenwoordigt niet het officiële standpunt van de Chinese regering.”
