Het Europees Parlement werkt aan nieuwe regels die het gebruik van sociale media voor jongeren onder de 16 jaar kunnen beperken of zelfs volledig verbieden. Het voorstel komt voort uit toenemende zorgen over de mentale gezondheid van jongeren, hun online veiligheid en de invloed van algoritmes op jonge gebruikers.
Volgens het Europees Parlement lopen jongeren door sociale media meer risico op verslaving, of confrontatie met schadelijke content. Bovendien kunnen ze ook slachtoffer worden van cyberpesten. Vooral de manier waarop platforms gebruikers blijven ‘lokken’ met eindeloze scrollfeeds ligt onder vuur. Dat mechanisme, vaak aangeduid als engagementoptimalisatie, zorgt ervoor dat socialemediabedrijven hun platforms zo ontwerpen dat gebruikers zo lang mogelijk blijven kijken.
Engagementoptimalisatie:
Engagementoptimalisatie is een techniek waarbij platforms hun algoritmes zo afstellen dat ze precies die posts laten zien die jou het langst vasthouden. Hoe langer je blijft, hoe meer data en advertentie-inkomsten de socialemediabedrijven krijgen.
Voor- en nadelen van een verbod
Volgens experts kan een volledig verbod zowel voor- als nadelen hebben. Sommige specialisten vinden dat jongeren beschermd moeten worden tegen schadelijke inhoud en druk, terwijl anderen aangeven dat een verbod moeilijk handhaafbaar is en jongeren mogelijk alternatieve, minder veilige platforms zullen gebruiken.
“De grote socialemediabedrijven, die zoveel macht en invloed bezitten, kunnen zich niet beperken tot winstbejag, maar moeten ook verantwoordelijkheid opnemen voor het welzijn van onze samenleving. Het internet moet een plek zijn waar kinderen en jongeren veilig kunnen spelen, leren en plezier maken. Daarbij moeten jongeren zelf betrokken worden bij beslissingen over hun digitale leefwereld, want zij zijn de experts van hun eigen online leven”, zegt expert Emma Beuckels van de Universiteit Gent.
Mogelijke maatregelen
Het parlement wil nu dat de EU onderzoekt of strengere maatregelen nodig zijn. Denk aan betere leeftijdscontrole, of het verhogen van de minimumleeftijd voor socialemediagebruik. Op dit moment is die leeftijd meestal 13, maar sommige politici willen die verhogen naar 16 jaar.
Het parlement bespreekt ook nog andere oplossingen. Zo wordt gedacht aan strengere instellingen voor jongerenaccounts, zoals minder reclame, geen gepersonaliseerde feed of het automatisch blokkeren van risicovolle content. Ook zijn er voorstellen om meldknoppen duidelijker zichtbaar te maken of jongeren meer controle te geven over wat ze te zien krijgen.
Twijfels en bezwaren
Tegelijkertijd zijn er ook twijfels. Tegenstanders zeggen dat een verbod moeilijk te controleren is. Jongeren kunnen makkelijk een verkeerde leeftijd invullen of via andere manieren toch op sociale media komen. Bovendien gebruiken jongeren sociale media niet alleen om filmpjes te bekijken, maar ook om contact te houden met vrienden, om creatief te zijn of om nieuws te volgen.
“Mijn leven zou een stuk saaier worden. Ik zou minder contact hebben met vrienden, minder memes zien en minder inspiratie krijgen. Ik zou me waarschijnlijk ook buiten de groep voelen, want bijna alles gebeurt tegenwoordig via Instagram, TikTok of Snapchat”, zegt Maria, 16-jarige middelbare scholier.
Het is dus nog niet zeker of er echt een verbod komt. Eén ding is wel duidelijk: het Europees Parlement wil dat er iets verandert. De komende tijd wordt onderzocht welke maatregelen het beste werken om jongeren online veiliger te maken.
