De Erfgoedprijs van de provincie Antwerpen gaat dit jaar naar de Antwerpse madonna’s, een initiatief van Voor Kruis en Beeld vzw. “Mariabeelden betekenen veel meer dan stenen en hout”, zegt Alain Cols, secretaris van Voor Kruis en Beeld vzw. “Ze verbinden mensen en bieden troost, moed en hoop.”
De Mariabeelden in Antwerpen zijn eeuwen oud. Maria is de patrones van de stad en de kathedraal. Volgens een oude legende overleefde tijdens de vernielingen door de Noormannen één klein Mariabeeldje, waaruit de verering van Maria in Antwerpen groeit.
Tijdens de tweede helft van de middeleeuwen werd het beeldje populairder. Vroeger vereerde men vooral krijgshelden en heiligen zoals Sint-Joris, maar Maria kwam centraal te staan met haar moederlijke en beschermende rol. Inwoners plaatsten Mariabeelden op straathoeken, vaak langs processieroutes die stopten bij rustaltaren voor gebed en zang.
Erfgoedprijs: De Erfgoedprijs beloont organisaties en initiatieven die onroerend erfgoed bewaren, openen en laten beleven. De prijs kijkt verder dan restauratie en zet projecten in de kijker die erfgoed nieuw leven geven. In totaal wordt 22.500 euro uitgereikt: een hoofdprijs van 10.000 euro, twee prijzen van 5.000 euro en een publieksprijs van 2.500 euro.
Mariabeelden vandaag
Vandaag zijn de meeste Mariabeelden erfgoedstukken. Voor Kruis en Beeld vzw bewaart ze om historische, artistieke en religieuze redenen. “Ze brengen gemeenschappen bij elkaar”, vertelt Cols. “Als je stilstaat bij een beeld, biedt het je troost en laat het je bezinnen.”
Matthias Janssens, woordvoerder kabinet erfgoed Provincie Antwerpen (N-VA) bevestigt dit: “Vaak zijn het mensen die jarenlang, vaak vrijwillig, aan een project werken omdat ze erin geloven. Dat verdient erkenning en een beloning.”
“Het ultieme doel is om al het erfgoed bekend te maken bij het publiek. Niet alleen de kastelen of grote monumenten”
Matthias Janssens, woordvoerder kabinet erfgoed Provincie Antwerpen (N-VA)
Restauratie en onderhoud
Er zijn meer dan 170 Mariabeelden in het hart van Antwerpen, waarvan de helft beschermd, en ongeveer 1.000 in groot Antwerpen. Voor Kruis en Beeld vzw krijgt regelmatig vragen van eigenaars over onderhoud. “Alle 1.000 beelden kunnen we niet zelf onderhouden”, zegt Cols van Voor Kruis en Beeld vzw. “Eigenaars moeten ook hun steentje bijdragen.”
Restauratiekosten kunnen variëren van 1.000 tot meer dan 10.000 euro, afhankelijk van de omvang van de restauratie en de materialen. Deze kosten betalen de eigenaars vaak zelf. Wanneer ze dat niet kunnen, komt Voor Kruis en Beeld vzw tussen met geld van donoren of subsidies van de overheid.
Erfgoedprijs als erkenningspunt
De winst van de Erfgoedprijs is heel belangrijk voor Voor Kruis en Beeld vzw: “We willen jongeren warm maken om dit werk voort te zetten. Erfgoed is geschiedkundig, sociaal en historisch zeer belangrijk. Het is een mooie erfenis die moet blijven leven.”
Volgens Matthias Janssens zijn de Erfgoedprijzen erg belangrijk: “Het ultieme doel is om al het erfgoed bij het publiek onder de aandacht te brengen. Niet alleen de kastelen of grote monumenten. Ook jongeren moeten het verleden leren kennen. Erfgoed is ook waardevol voor de toekomst.”
Wie Voor Kruis en Beeld vzw wil ondersteunen, kan hen volgen via de website.
