De heropflakkering van mazelen wereldwijd, met grote uitbraken in verschillende Amerikaanse staten, zet opnieuw druk op de internationale volksgezondheid. In gemeenschappen waar de vaccinatiegraad daalt, blijkt het virus zich razendsnel te kunnen verspreiden. Ook België ontsnapte dit jaar niet aan een terugkeer van mazelen: wetenschappers van Sciensano registreerden in 2024 maar liefst 526 gevallen, het hoogste aantal in meer dan tien jaar.
Kunnen de stijgende mazelengevallen in de VS ook een impact hebben op België?
“Absoluut. Mazelen is één van de meest besmettelijke virussen ter wereld, en we weten uit ervaring dat Belgische uitbraken vaak beginnen met importgevallen. In 2024 zagen we bijvoorbeeld 33 mensen die de ziekte opliepen in het buitenland, vooral in Roemenië en Marokko, en die hebben hier meteen nieuwe clusters veroorzaakt. Dus als er in de VS een grote opstoot is, kan dat via reizen ook tot besmettingen in België. Het virus reist mee met de reiziger.”
Wat is de huidige vaccinatiegraad tegen mazelen in België? Is die voldoende voor groepsimmuniteit?
“Onze laatste officiële cijfers komen uit 2020 en tonen een eerste-dosisgraad van 96%, dat is goed. Maar voor twee dosissen, die echt nodig zijn voor duurzame bescherming, zakken we naar 83%. Dat ligt ver onder de 95% die de WHO nodig acht voor groepsimmuniteit. Vooral Brussel en Wallonië zitten te laag, rond de 75%. In Vlaanderen zitten we iets beter, maar ook daar is 89% nog altijd onder de drempel.”
Is België goed voorbereid op een mogelijke toename van mazelenimport via reizigers?
“België beschikt over een sterk surveillancesysteem: verplichte meldingen, labo-bevestiging, een actief artsennetwerk,… en dat werkt goed. In 2024 zagen we dat transmissieketens, een mechanisch apparaat dat is ontworpen om kracht en beweging over te brengen tussen twee of meer tandwielen, effectief werden doorbroken; er was zelfs een periode van zeven weken zonder één enkel geval. Dat toont dat de opvolging efficiënt is.”
Zien we in België dezelfde trends als in de VS, zoals groeiende vaccinatietwijfel of desinformatie?
“Het rapport zelf spreekt zich niet uit over desinformatie, maar de cijfers tonen wel dat we vaccinatiehiaten hebben. De helft van de zieken in 2024 was niet gevaccineerd. Vooral in de leeftijdsgroep 5 tot 9 jaar, waar je eigenlijk twee doses mag verwachten, zien we verrassend veel gevallen. Dat suggereert dat de vaccinatiebereidheid of -toegang bij sommige groepen onder druk staat.”
Hoe wordt in België gecommuniceerd over het mazelenvaccin? Verschilt dat van de aanpak in de VS?
“In België verloopt communicatie sterk via de regionale gezondheidsdiensten. Bij uitbraken wordt heel gericht gecommuniceerd: scholen, huisartsen, ouders en lokale organisaties worden aangeschreven. Ook voor post-exposure vaccinatie, bijvoorbeeld na contact met een ziekte, is er snel gerichte informatie.”
