Welke impact creëren vakbonden vandaag nog wanneer ze met duizenden mensen de straat op trekken? En vinden ze nog aansluiting bij jongeren? Met 185 stakingsdagen per duizend inwoners in 2025 blijven betogingen een populair actiemiddel van vakbonden. Maar met een wereld van sociale media die groter is dan ooit tevoren moet er ook gekeken worden naar alternatieven die de jongere generatie betrekken.

De twee grootste vakbonden in ons land zijn de christelijke vakbond https://www.hetacv.be/ en de socialistische vakbond https://abvv.be/. Samen organiseerden ze meerdere nationale betogingen en stakingsdagen tegen de regering-De Wever. De partij van De Wever (N-VA) staat al lange tijd zeer kritisch ten opzichte van het sociaal middenveld.

________________________________________________________________________________________________________________________

Brussel kleurt rood en groen tijdens de nationale betoging op 12 maart

Op 12 maart kwamen meer dan honderdduizend mensen de straat op tegen de besparingsmaatregelen van de federale regering. De betoging was een initiatief van de vakbonden ACV en ABVV. Ze trokken de straat op tegen de pensioenhervorming die vooral vrouwen hard zouden treffen. Maar heeft zo’n grote betoging nog wel zo’n even groot effect?

__________________________________________________________________________________________________________________________

Jongeren in protest: “Als we niets ondernemen, hebben we al verloren”

Jongeren spelen een opvallende rol in Belgische betogingen. Dat engagement is geen toeval: beleidskeuzes rond onderwijs, werk en klimaat hebben een directe impact op hun toekomst. Volgens Lison Dessard van Jeunes FGTB Liège-Huy-Waremme zijn er vandaag dan ook “enorm veel redenen om de straat op te gaan”.

Tijdens de nationale actiedag van 12 maart kwamen meer dan 100.000 mensen op straat. Voor veel jongeren draaide die mobilisatie om meer dan algemene onvrede. Dessard wijst op maatregelen die hen rechtstreeks treffen. “De werkloosheidsuitkering voor jongeren wordt beperkt, en ook de toegang tot hoger onderwijs wordt moeilijker door stijgende inschrijvingsgelden.” Volgens haar remt dat steeds meer jongeren af om verder te studeren.

Toch kijken jonge betogers verder dan hun eigen situatie. Thema’s zoals klimaatverandering, sociale zekerheid en migratiebeleid leven sterk bij een nieuwe generatie actievoerders. “De regering doet vandaag onvoldoende rond klimaat,” zegt Dessard. “Dat is nochtans een thema waar nu aan gewerkt moet worden.”

De vraag blijft natuurlijk of betogen ook echt iets verandert. Volgens Dessard wel. “We zien telkens kleine overwinningen wanneer mensen mobiliseren.” Dessard stelt dat protesten wel degelijk druk zetten op beleidsmakers. Ze verwijst naar eerdere studentenmobilisaties waarbij geplande verhogingen van inschrijvingsgelden werden afgezwakt of uitgesteld, al zijn niet alle maatregelen volledig tegengehouden. Begin maart kwamen opnieuw honderden studenten van de ULB op straat tegen een geplande stijging van het inschrijvingsgeld van 835 naar 1.194 euro. Ook aan de VUB protesteerden studenten recent tegen besparingen in het hoger onderwijs.

Het effect van betogingen zit niet alleen in directe beleidswijzigingen. Protest zet thema’s op de agenda, creëert publieke druk en dwingt politici om te reageren. Jongeren spelen daarin een sleutelrol, omdat zij extra urgentie en zichtbaarheid brengen in dossiers die hun toekomst bepalen. “Als we niets ondernemen, hebben we al verloren,” besluit Dessard.

Volgens haar betekent jongerenprotest ook meer dan verzet tegen concrete maatregelen. Betogingen brengen mensen samen die zich anders machteloos of geïsoleerd zouden voelen en versterken het gevoel van solidariteit. Voor veel jongeren is een protestactie bovendien een eerste kennismaking met democratische participatie buiten het stemhokje. Via vakbonden, studentenverenigingen of buurtcollectieven leren ze zich organiseren en samen verandering eisen. “Zoek contact met andere collectieven. Op jouw niveau is er van alles te doen.”

__________________________________________________________________________________________________________________________

Waarom zouden studenten de straat op trekken?

De kloof tussen jongeren en vakbonden lijkt vaak groot. De frustraties die leven bij studenten sluiten niet altijd aan bij de thema’s waarvoor vakbonden de straat op trekken. Maar waarvoor zouden studenten zelf wél protesteren? Welke thema’s zijn voor hen belangrijk genoeg om actie te voeren?

__________________________________________________________________________________________________________________________

Bert Engelaar: “Ik denk dat protest in de toekomst veel diverser zal worden”

België kende in 2025 opvallend veel sociale acties, dat zorgt voor groeiende kritiek op vakbonden, die volgens tegenstanders te snel naar protest grijpen. In een gesprek verdedigt ABVV-voorzitter Bert Engelaar het actiemodel van de vakbond, maar erkent hij tegelijk dat klassieke stakingen aan kracht verliezen en dat het ABVV zoekt naar alternatieven.

__________________________________________________________________________________________________________________________

Bart Reyns: “Staken is voor ons een laatste redmiddel”

Terwijl vakbonden steeds vaker kritiek krijgen vanuit de politiek en op sociale media, blijven duizenden werknemers de straat op trekken tegen besparingen en hervormingen. Maar hoe kijken vakbonden zelf naar die protestacties? In dit interview spreekt ACV-secretaris Bart Reyns open over de groeiende druk op werknemers, het moeilijke evenwicht tussen overleg en actie, en de vraag hoe vakbonden relevant blijven in een veranderende samenleving.

__________________________________________________________________________________________________________________________

Beide vakbonden beseffen dat ze jongeren vandaag anders moeten bereiken dan via de klassieke betoging. Terwijl het ABVV meer alternatieve acties wil inzetten, benadrukt het ACV dat er eerst verschillende tussenstappen nodig zijn vooraleer het tot een staking of betoging komt. Ondanks die verschillende aanpak verklaren beide vakbonden dat hun acties wel degelijk voldoende impact hebben op de beslissingen van de regering. De uitdaging blijft nu vooral om ook een nieuwe generatie daarin mee te krijgen.