Röntgenstraling doet mensen meteen denken aan de klassieke medische röntgenfoto, maar vandaag worden deze stralen in verschillende sectoren gebruikt. Zelfs in de kunstwereld hebben ze een plaats gevonden. Koen Janssens is professor aan de universiteit van Antwerpen en doet al verschillende jaren kunstonderzoek met behulp van röntgenstraling.
Volgens Janssens worden röntgenstralen gebruikt om schilderijen te bestuderen. “Net zoals in de medische sector worden ook kunstwerken in allerlei musea doorgelicht. Men schijnt dan met X-stralen of röntgenstralen door het kunstwerk. Zo kan men net onder het oppervlak van het kunstwerk kijken of er mogelijk verborgen voorstellingen aanwezig zouden zijn.”
Met klassieke X-straalradiografie kan je enkel schilderijen blootleggen die met loodwit geschilderd zijn. Je kan er dus niet elke overschilderde voorstelling mee blootleggen. Daarom gebruikt Janssens een andere methode. Met X-straalfluorescentie gaat hij kijken welke specifieke materialen de kunstenaar in zijn werk gebruikte. Door zich te concentreren op specifieke materialen zoals lood of zink, krijgen de onderzoekers nieuwe inzichten in het werk en kunnen werken die met andere pigmenten geschilderd zijn ook blootgelegd worden.
Af en toe komt er tijdens het onderzoek een verrassing naar boven. Dat was ook het geval bij onderstaand schilderij. Hieronder beschrijft Koen Janssen hoe een bloemenschilderij plots een volledig ander werk kan bevatten.
X-stralen spelen een erg belangrijke rol in zijn onderzoek zegt Janssens: “Als X-straalfluorescentie niet had bestaan, zouden vele voorstellingen die ooit overschilderd werden niet meer blootgelegd kunnen worden.“
Tijdens zijn carrière mocht hij werken van verschillende grote schilders bestuderen . Zo onderzocht hij werken van onder andere Vincent van Gogh, Rubens, en zelfs Het Lam Gods van Jan van Eyck. Toch is er één werk dat hij graag nog zou willen onderzoeken: ‘La Vierge du chancelier Rolin’ van Jan van Eyck.
