In de woke wereld waarin we leven, nemen stereotypen nog vaak de bovenhand. Een leerkracht wordt vaak gezien als een vrouw en iemand die bij de brandweer werkt is een brandweerman. Toch zijn er talloze vrouwen die kiezen voor beroepen die volgens de stereotypen eerder voor mannen zijn.
Volgens onderzoek van The Careers & Enterprise Company worden kinderen al tegengehouden door stereotypen om bepaalde beroepen te doen vanaf hun zesde. Goede educatie zou die stereotypen en het idee dat er beperkingen zijn kunnen vermijden.
Wat zijn stereotypen?
Stereotypen zijn uitvergrote beelden die je hebt over een groep mensen. Ze kunnen leiden tot vooroordelen en discriminatie en zijn vaak niet waar. Door individuen op te delen in categorieën, vereenvoudigen mensen de werkelijkheid. Zo vormen we sneller een beeld van nieuwe situaties en mensen. Hoewel dat positief is, kunnen ze ook zorgen voor onder andere discriminatie in bijvoorbeeld beroepen.
Heb jij veel stereotypen? Doe deze test, Implicit Association Test van Harvard.
Tijdlijn
Campagnes door overheden
Doorheen de jaren verschenen er al verschillende campagnes vanuit overheden. Zo was er in 2017 de “Het is gauw gebeurd”-campagne van de Vlaamse overheid. Een bewustmakingscampagne om discriminatie op de werkvloer tegen te gaan. Daarbij lag er niet enkel een nadruk op discriminatie naar vrouwen toe, maar ook naar onder andere mensen met een beperking en met een andere afkomst. De campagne bestond uit korte video’s, radiospots en posters die zowel werkgevers als werknemers sensibiliseerden.
Ook de Europese Unie lanceerde in 2023 de campagne #endgenderstereotypes. De Europese Unie wilde aan de hand van deze campagne de invloed van stereotypen op studiekeuzes, carrières en dagelijkse keuzes duidelijk maken. De campagne moedigt aan om verder te kijken dan ‘mannenjobs’ en ‘vrouwenjobs’, zodat gender niemand meer beperkt.
Ook campagnes als de ‘Women on Board’-campagne van de Europese Unie, die het glazen plafond proberen te doorbreken, helpen vrouwen in alle sectoren. Het glazen plafond representeert de onzichtbare barrières die vrouwen en andere groepen tegenhouden bij het bereiken van hogere posities.
Organisaties staan in voor vrouwen
Niet enkel overheden proberen een einde te maken aan de stereotypen. Er zijn ook organisaties die zich inzetten om stereotypes op de werkvloer te beëindigen. Eén daarvan is Clusity, een organisatie die instaat voor vrouwen in de techsector.
“Wij bieden aan organisaties ondersteuning en hulp voor een betere werkplek voor vrouwen in de techsector, zodat er op termijn meer vrouwen aan technologie en digitale oplossingen werken”, vertelt Elke Kraemer, één van de oprichters van de organisatie.
Belang van diversiteit
Die diversiteit is volgens Kraemer van groot belang in elke sector: “Als producten niet ontworpen worden door een representatieve groep, is dat een groot gevaar voor bepaalde groepen, zoals vrouwen.”
“Een voorbeeld daarvan is een auto. De meeste auto’s worden nog niet gemaakt door vrouwen. De manier waarop de auto gebouwd is, hoe het stuur is en waar de airbag zich bevindt, baseert zich op de bouw van een man. Daardoor blijkt uit onderzoek dat een vrouw 17 tot 70 keer meer kans maakt op een ernstig letsel of op overlijden in een auto-ongeluk.” Aldus Kraemer.
Het is het systeem dat niet voor hen gemaakt is en waar veranderingen aan nodig zijn
Elke Kraemer van Clusity
Ook in onze digitale wereld is er een groot belang voor representatie. “Ook voor AI-systemen zijn wij als vrouwen niet het prototype. De data die daaruit komen zijn niet voor ons bedoeld. Zo was er een studie van het National Institute of Standards and Technology. Daar testten ze 189 gezichtsherkenningssystemen en bij bijna alle algoritmes identificeerden vrouwen vaker fout.”
“Vrouwen krijgen vaak het gevoel dat iets niet gemaakt is voor hen en denken snel dat het dan aan hen ligt. Niets is minder waar: het is het systeem dat niet voor hen gemaakt is en waar veranderingen aan nodig zijn.”
“Als je ergens komt, herkennen ze je direct”, Kathleen Adriaensens (41) nam haar vaders dakwerkbedrijf over
De bouwsector is net als de technologische sector een wereld gedomineerd door mannen. Kathleen Adriaensens (41) is daar een uitzondering op. Zij nam in 2011 het dakwerkbedrijf van haar vader over. Kathleen merkt niet enkel nadelen aan de stereotypen in haar sector, maar ook voordelen.
“Met mijn werk te delen, wil ik het stigma doorbreken”, Anouk Overbeke (29) deelt haar verhaal als metser op sociale media
“Ik heb lang getwijfeld of ik metser wilde worden”, vertelt Anouk, die ondertussen al vier en een half jaar in de bouwsector werkt. Al was werk vinden voor haar niet gemakkelijk: “Ik had totaal geen ervaring en het is ook moeilijker als vrouw om een job in die sector te vinden omdat ze totaal niet verwachten dat je dat wilt doen. De samenleving verwacht dat je bijvoorbeeld niet genoeg kracht hebt.”
Anouk merkt dat ze soms niet geaccepteerd wordt als vrouw. “Als ik ergens kom en die mensen daar nog niet ken, kijken ze mij afkeurend aan. Alsof ze zeggen: ‘Wat kom jij hier doen?’ Om die reden twijfelde ik een jaar voor ik de stap zette al, maar ik ben gelukkig wel in een goed bedrijf terechtgekomen, waar ze mij accepteren.”
Sociale media
Uiteindelijk besloot Anouk haar beroep als metser te delen op sociale media. Op Instagram en Tiktok plaatst ze korte video’s en foto’s van haar werk onder de gebruikersnaam ‘Kranouk’. “Mijn vrienden zeiden dat ik dat moest doen. Ik kende een meisje uit Engeland dat haar verhaal ook deelde en haar account gaf me wel een duwtje in de rug om dat ook te proberen. Zo wil ik ook het stigma dat vrouwen niet in dit beroep horen doorbreken. Ik wil tonen dat wij dat ook kunnen.”
Anouk is daarom ook deel van de True Pro Ladies-campagne van Stabila, een bedrijf dat meetinstrumenten maakt. “Ze promoten vrouwen van over heel de wereld die in de bouw werken.” Anouk benadrukt dat ze het belangrijk vindt dat er getoond wordt dat vrouwen ook alles kunnen wat mannen kunnen. “Wij zijn hetzelfde: een mens is een mens.”
Negatieve reacties
Naast Stabila heeft Anouk nog twee andere sponsors. “Daar kreeg ik in het begin veel commentaar op. Collega’s zeiden dan dat ik alles krijg omdat ik een meisje ben. Ik denk dat dat niet waar is. Mannen worden sneller gesponsord door bouwgerief, want de meerderheid in de sector zijn mannen. Die commentaar is een beetje jaloezie, denk ik.”
Er zijn altijd mensen die lastig doen
Anouk Overbeke
Naast positieve reacties, zijn er ook wat negatieve reacties. “Op Instagram vallen die negatieve reacties mee. Ze verschijnen voornamelijk op Tiktok. Dat zijn reacties zoals bijvoorbeeld: “Ga eens een sandwich voor mij maken”, vertelt Anouk. “In het begin was dat zwaar, maar je moet je daarover zetten. Ik verwijder die reacties dan meestal. Er zijn altijd mensen die lastig doen. Ik doe gewoon mijn ding.”
“We willen uiteindelijk allemaal hetzelfde: dat mensen geholpen worden”, Iris bij de brandweer van Hemiksem
Wanneer er wordt gedacht aan de brandweer, ontstaat er vaak het beeld van een man. Zo is er brandweerzone Rivierenland, de zone van de regio Boom, Aartselaar, Mechelen, … Daar werken momenteel rond de 800 brandweerlui en ambulanciers. Daarvan zijn er maar 58 vrouwen. Één van die vrouwen is Iris De Jonghe. Zij werkt al 13 jaar als brandweervrijwilliger in Hemiksem.
“Het moet duidelijk zijn dat dit ook kan”, Ruth als student Elektromechanische systemen
Ruth Vanderlinden (20) doet de richting Elektromechanische systemen aan AP Hogeschool. Dat is een technische richting waar je onder andere leert werken met machines en elektriciteit. Ruth is maar één van de drie meisjes uit haar jaar die de richting doen.
Starten met de opleiding
Ruth was op zoek naar een richting die voor haar haalbaar was, maar waarbij ze niet heel de dag achter een bureau zat. “Ik ben maar 1m50 en niet zo sterk, dus het mechanische werk was minder haalbaar voor mij, al geloof ik wel dat er vrouwen zijn die wel sterk genoeg zijn voor dat soort werk.”
Ze vroegen zich af of ik wel wist waar ik aan begon
Ruth Vanderlinden
“In het begin verwachtte ik wel dat ik mezelf zou moeten bewijzen, maar dat is helemaal niet het geval”, vertelt Ruth. “Het is niet dat de jongens echt een vooroordeel hebben, maar er wordt wel ruimte gecreëerd om grapjes te maken. Gelukkig kan ik daar wel tegen en ik lach dan vaak wel mee.”
“De reactie thuis was dubbel”, vertelt Ruth: “Niemand heeft me afgeraden het te gaan studeren, maar ze vroegen zich wel af of ik wist waar ik aan begon. “
Onwetendheid
Ruth vindt dat er vooral veel onwetendheid is en denkt dat mensen op de hoogte brengen zou zorgen voor meer vrouwen in haar richting. Er is een fout in het beeld over wat de richting en de job later zullen inhouden. Bij techniek wordt vaak gedacht aan vuil, fabrieken, vet en zware dingen tillen, maar het is zoveel meer dan dat. Ik doe chemie en kom bijna nooit vuil thuis. Dat moeten we meer laten zien.”
Ook het aantal mannen in de richting zou volgens Ruth vrouwen afschrikken van de richting. “Vrouwen krijgen zo het idee dat ze het niet kunnen. Het moet duidelijk zijn dat deze richting en dit beroep ook kunnen.”
Wat zouden jullie nog meegeven aan jonge meisjes die dezelfde droom hebben?
Kathleen: “Durf de stap te zetten, zeker als je jong bent. Als het fout loopt, dan loopt het fout. Je hebt maar één leven, dus doe wat je graag doet.”
Anouk: “Volg je dromen. Is het niets, dan is het niets, maar je hebt het wel geprobeerd.”
Iris: “Gewoon doen! Ik ben een laatbloeier, maar heb er nog geen spijt van gehad. Ik neem aan dat als ik het kan, iedereen het kan.”
Ruth: “Lees jezelf goed in en laat je niet bang maken dat er zoveel jongens aanwezig zijn in de richting.”
