De afgelopen weken gebeurden er in België meerdere ongevallen waarbij minderjarigen zonder rijbewijs betrokken waren. Dat roept vragen op over het systeem van het voorlopig rijbewijs en hoe jongeren daarmee omgaan. Volgens rijinstructeur Meric Uyrum (32) uit Deurne ligt het probleem niet bij de jongeren zelf, maar bij hoe het systeem begrepen wordt.
De grens naar illegaal rijden vervaagt
Volgens Uyrum is het geen uitzondering dat jongeren al achter het stuur zitten zonder geldig rijbewijs. “Ja, heel vaak zelfs,” zegt hij. “Je ziet dat ze kunnen rijden en dan vraag je hoe dat komt. Dan zeggen ze dat ze wel eens alleen hebben gereden.” Veel jongeren leren volgens hem eerst rijden met hun ouders, maar nemen daarna zelf initiatief. “Ze gaan stiekem toch de auto pakken,” legt hij uit.
“Waarom zou ik dan niet kunnen rijden?”
Een belangrijk probleem ligt volgens Uyrum bij de manier waarop het voorlopig rijbewijs werkt. Jongeren mogen na 20 uur rijles alleen de weg op, maar dat zorgt voor verwarring. “Ze zeggen letterlijk: ‘Als ik m’n twintig uur doe, dan mag ik alleen rijden. En als ik die twintig uur niet doe, waarom zou ik het dan niet kunnen?’”
Die redenering zorgt ervoor dat jongeren de regels in vraag stellen. Volgens Uyrum begrijpen ze de logica achter de verplichting niet. “Ze denken: ik kan al rijden, dus waarom moet ik nog lessen volgen en een oefenperiode afleggen?”
Gaat het fout, dan gaat het goed fout
De rijinstructeur is duidelijk over het systeem waarbij jongeren met begeleiding mogen oefenen. “Ik vind het nergens op slaan. Het is gevaarlijk.” Volgens hem ligt het probleem bij de veiligheid in de praktijk. “Die auto’s hebben geen pedalen. Als iets fout gaat, kan je niet ingrijpen.”
Uyrum pleit daarom voor een andere aanpak, waarbij alle rijervaring via een rijschool verloopt. “Alles gewoon met de rijschool doen, en daarna examen afleggen. Niet dit systeem met maanden zelf oefenen.”
Volgens Uyrum hebben jongeren gemiddeld zo’n 40 uur rijles nodig om veilig zelfstandig te kunnen rijden.
Leeftijd is niet het probleem
Opvallend is dat Uyrum de minimumleeftijd voor het behalen van een rijbewijs niet als het probleem ziet. Hij pleit zelfs voor een verlaging naar 16 jaar, mits het systeem verandert.
“In Amerika mogen ze ook vanaf 16 rijden, en dat gaat wel goed. Hier is het 18, maar dat gaat niet goed.”
Een fataal blokje om
Tot slot waarschuwt Uyrum voor de risico’s van rijden zonder rijbewijs. “Een rondje kan fataal aflopen. En zelfs zonder lichamelijke schade zit je met materiële schade. Zonder verzekering kan je daar jaren aan vastzitten.”
De recente ongevallen maken volgens Uyrum en andere rijinstructeurs duidelijk dat er verandering nodig is. De vraag blijft of het systeem effectief aangepast zal worden.
