Jongeren met en zonder Congolese roots vragen de politiek om concrete stappen rond het koloniale verleden. Woensdag 18 november stelden ze in het MAS in Antwerpen hun aanbevelingen voor. Ze vragen onder meer een nieuw herdenkingsmonument, een heropstart van de Congocommissie en duidelijke regels voor de teruggave van koloniaal erfgoed.
Afbeelding: Kakungu-rapport (AI)
Een jaar lang gingen de jongeren in gesprek met onderzoekers en erfgoedinstellingen. Dat gebeurde in het zogenaamde Kakungu-traject, georganiseerd door de organisatie Yaya Yaba Leki. Hun conclusie is duidelijk: er is intussen genoeg onderzoek gedaan, en nu is het tijd voor politieke engagementen.
Volgens Yasmina Kichauat van Yaya Yaba Leki wilde het traject een andere invalshoek bieden. “In het Kakungu-traject zetten wij de Congolese diaspora in België centraal”, zegt ze. “We stelden vast dat in België reeds uitvoerig nagedacht werd over restitutie en verschillende vormen van herstel, maar de uitvoering hiervan bleef op zich wachten. De jongeren kwamen volledig zelf in actie om te vragen naar concrete politieke engagementen.”
Wat is de diaspora?
Met diaspora bedoelt men een gemeenschap van mensen die buiten hun land van herkomst wonen, of van wie de ouders of voorouders uit dat land vertrokken zijn. Ze hebben nog altijd een band met dat land. De Congolese diaspora in België bestaat dus uit Belgen en inwoners van België met Congolese roots.
Congocommissie opnieuw opstarten
Van de federale overheid vragen de jongeren dat ze het werk van de parlementaire Congocommissie hervat. Die commissie verzamelde tussen 2020 en 2022 aanbevelingen over het koloniale verleden, maar strandde zonder politiek akkoord. De jongeren pleiten ook voor een zorgvuldig traject om menselijke resten terug te brengen naar Congo.
Van de Vlaamse regering verwachten ze een meerjarig actieplan voor koloniaal erfgoed. Ze vragen ook duidelijke procedures voor wie een restitutieverzoek indient en structurele financiering voor herkomstonderzoek. Daarnaast willen de jongeren dat zij en diaspora-organisaties echt mee kunnen beslissen over de toekomst van erfgoedcollecties, en niet alleen geraadpleegd worden.
Monument bij het KMSKA
Voor Antwerpen hebben de jongeren twee concrete voorstellen. Het eerste is een vervolgplan voor het herkomstonderzoek naar de Congolese collecties van het MAS, samen met Congolese partners. Het tweede is een permanent herdenkingsmonument bij het KMSKA voor de zeven Congolezen die in 1894 in Antwerpen stierven tijdens de Wereldtentoonstelling. Op de begraafplaats Schoonselhof staat al een cenotaaf voor hen, een grafmonument zonder stoffelijk overschot. Het nieuwe monument moet die aanvullen.




