Goudhamsters blijken tijdens hun winterslaap hersenveranderingen te kunnen herstellen die ook voorkomen bij mensen met alzheimer. Dat ontdekten onderzoekers van Vlaams Instituur voor Biotechnologie (VIB) en KU Leuven. In tegenstelling tot mensen met alzheimer kunnen de dieren die veranderingen in hun hersenen na hun winterslaap volledig herstellen. De ontdekking kan nieuwe inzichten opleveren voor toekomstig onderzoek naar de ziekte.
Tijdens hun winterslaap verliezen goudhamsters een groot deel van de verbindingen tussen hun hersencellen. Ook het tau-eiwit, dat een belangrijke rol speelt bij alzheimer, ondergaat veranderingen. Bij mensen met de ziekte kunnen die processen leiden tot blijvende hersenschade. Bij hamsters blijken ze daarentegen tijdelijk.
“Als die hamsters erin slagen om processen in hun hersenen, die lijken op wat er gebeurt bij alzheimer, te stoppen en uiteindelijk om te keren, dan kunnen wij die processen misschien gebruiken om ze ook bij mensen met alzheimer tegen te werken”, zegt professor Patrik Verstreken van het VIB-KU Leuven Centrum voor Neurowetenschappen.
Om de veranderingen beter te begrijpen, brachten de onderzoekers de hersenen van de hamsters cel per cel in kaart. Daarvoor gebruikten ze single-cell sequencing, dat is een geavanceerde laboratoriumtechniek waarmee wetenschappers het DNA of RNA van afzonderlijke cellen kunnen analyseren. Zo ontdekten ze duizenden veranderingen die tijdens de winterslaap optreden. De onderzoekers stelden onder meer vast dat ook de microglia, de afweercellen van de hersenen, een ontstekingsreactie vertonen die vergelijkbaar is met die bij alzheimerpatiënten.
De ontdekking betekent nog niet dat een geneesmiddel voor alzheimer in zicht is. De onderzoekers hebben wel al enkele mogelijke aangrijpingspunten geïdentificeerd. Die worden momenteel getest in laboratorium modellen van dementie. “In dit heel specifieke geval moet je toch nog wel een heel aantal jaren rekenen”, benadrukt Verstreken. Eerst moet worden onderzocht welke veranderingen een positief effect hebben en of het veilig is om die processen bij mensen te beïnvloeden.
De onderzoekers publiceerden hun resultaten in het tijdschrift Science Advances. Ze delen ook hun overzicht van de hersencellen tijdens de winterslaap met andere wetenschappers. Zo kunnen ook zij het onderzoek verder bestuderen.




