Onderhandelingen in het Europees Parlement over het gebruiken van Euroclear-tegoeden om Oekraïne te helpen in de oorlog tegen Rusland zitten muurvast. Maar waarom zijn die onderhandelingen zo moeilijk en wat zijn de opties van de EU om België alsnog te overtuigen om de tegoeden vrij te geven. Volgens Gleider Hernández, voorzitter van de onderzoeksgroep Internationaal en Europees Recht bij de KU Leuven, zijn er weinig opties.
Sinds 2022 staat er 185 miljard euro aan Russische tegoeden bij Euroclear, een internationale bank in Brussel. Deze tegoeden werden bevroren als maatregel tegen Rusland. Het bevriezen van de tegoeden is geoorloofd volgens het internationaal recht bij agressie tegenover andere staten. Deze tegoeden kunnen ook worden gebruikt door de EU om Oekraïne te helpen in de oorlog.
Euroclear
De Euroclear groep is een in België gevestigde bank, gespecialiseerd in de afwikkeling van effectentransacties en het bewaren van deze effecten. Euroclear is hiermee de grootste internationale centrale effectenbewaarinstelling ter wereld. Het verwerkt binnenlandse en internationale effectentransacties. Euroclear levert financiële diensten in meer dan 90 landen.
De huidige situatie in de EU vergelijkt Hernández met een aanstaand huwelijk: “De ene partij (België) wil een huwelijkscontract en de andere partij (de EU) zegt dat ze heel verliefd is en haar partner nooit in de steek zouden laten en dat een huwelijkscontract bijgevolg niet nodig is. Het is alsof ze zeggen: vertrouw mij maar, het komt wel goed.” Maar België houdt voet bij stuk omdat Bart De Wever van mening is dat de risico’s voor België te groot zijn zonder een ijzersterk juridisch kader om eventuele terugbetalingen te verdelen over alle EU-staten.
Terugbetalingen
De kans dat de tegoeden ooit terugbetaald moeten worden schat Hernández eerder klein in. Dan zou het internationaal gerechtshof in Den Haag moeten beslissen dat de tegoeden onrechtmatig gebruikt zijn als tegenmaatregel tegen de agressie van Rusland. Daarnaast is bepaald in het internationaal recht dat de betaling van de tegoeden aan landen in conflict geen directe betrokkenheid bij het conflict betekend. Daardoor kan een tegenreactie van Rusland tegenover België enkel uit economische maatregelen bestaan. Enige vorm van agressie als tegenreactie is ongeoorloofd volgens het internationaal recht, aangezien België niet direct betrokken is. Ook economische maatregelen zouden weinig impact hebben op Europa omdat we sinds 2022 onze afhankelijkheid van Russische exportproducten sterk verminderd hebben en er reeds economische sancties tussen beide partijen gelden.
“De EU hoopt dat ze de Russische tegoeden in Euroclear nooit terug moet betalen aan Rusland”
Gleider Hernández
Wanhoop
Alina Bezoeglaja, persvoorlichter van de EU, denkt dat vooral het bepalen onder welke commissie deze onderhandelingen vallen voor vertraging zorgt. De Europese commissie wil dit goed doen omdat de Europese Unie zeer graag wil dat België de tegoeden van Euroclear vrijgeeft, dit geld heeft namelijk geen impact op de Europese landen. De Russische tegoeden zullen niet verwerkt moeten worden in begrotingen, omdat het Russische tegoeden zijn. Maar als De Wever blijft weigeren, is de andere optie voor de EU om met alle lidstaten te gaan lenen, een soort staatsbon op Europees niveau, om zo geld te kunnen vrijmaken voor Oekraïne.
