De afgelopen tien jaar waren er nooit zo weinig verpleegkundigen als nu. Het aantal verpleegkundestudenten neemt licht toe, toch kampt de zorgsector met grote tekorten aan erkende verpleegkundigen. Volgens Lieve Dhaene, woordvoerder van het overkoepelende Zorgnet Icuro, zit het probleem voornamelijk in de alsmaar toenemende zorgvraag.
De grote vraag naar verpleegkundigen ligt voor een groot deel aan de stijgende zorgvraag, zegt Lieve Dhaene. “De zorgsector is geen onaantrekkelijke sector, het aantal zorgprofessionals is de afgelopen decennia zelfs toegenomen. Het probleem is dat dit niet genoeg is om aan de groeiende zorgvraag te voldoen.”
Dat er meer zorg nodig is, heeft verschillende oorzaken.
Ten eerste worden mensen in België steeds ouder. Omdat mensen langer leven, zijn er meer mensen in het land. En dan met name meer oude mensen, die veel zorg nodig hebben. Ten tweede zijn er grote stappen gemaakt in de medische zorg. Veel ziektes en aandoeningen kunnen vandaag veel beter worden behandeld dan vroeger. “Kankerzorg is enorm verbeterd”, zegt Lieve Dhaene. “Maar dat een kankerdiagnose niet langer gelijkstaat aan een doodsvonnis, wil niet zeggen dat alle patiënten volledig genezen. Steeds meer mensen kunnen leven met kanker, maar daar hebben ze wel de juiste zorg voor nodig. Die mensen hadden vijftig jaar geleden nooit zo lang overleefd en het is natuurlijk heel fijn dat dat nu wel kan. Maar de keerzijde is dat het een extra druk legt op de zorg.”
Steeds meer mensen kunnen leven met kanker, maar dat legt extra druk op de zorg
Lieve Dhaene, woordvoerder Zorgnet Icuro
Meer verpleegkundestudenten
Gelukkig schrijven steeds meer mensen zich in voor een opleiding verpleegkunde. In 2025 schreven bijna 3.000 nieuwe studenten zich in, dat is een stijging van 9 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Maar niet al deze studenten ronden ook daadwerkelijk de opleiding af. En van de studenten die wel hun diploma behalen, houden veel het niet lang vol op de werkvloer.
Met het tekort aan werkkracht is er een vicieuze cirkel ontstaan in de zorg. De hoge zorgvraag leidt tot een hoge werkdruk, wat weer meer ziekmeldingen onder zorgpersoneel tot gevolg heeft. Door de vele ziekmeldingen, moet ander zorgpersoneel inspringen en raken ook zij sneller overbelast.
Op de Odisee Co-Hogeschool wordt geprobeerd verpleegkundestudenten zo goed mogelijk voor te bereiden op die hoge werkdruk. “Studenten maken voor het eerst kennis met de hoge werkdruk tijdens hun stages”, zegt Katrien De Wilde, opleidingshoofd van de Bachelor Verpleegkunde en Vroedkunde aan de Odisee Co-Hogeschool. “We verzorgen binnen de opleiding intervisies zodat studenten kunnen praten over moeilijkheden die ze op hun stages ondervinden. In het derde jaar organiseren wij een leerwerkplaats waar leerlingen een deel van een ‘zorgafdeling’ overnemen. Ze krijgen tijdens dit project ook te maken met ziekmeldingen en moeten dan zelf oplossingen zien te vinden. Zo willen we studenten meegeven dat werken in de zorg niet alleen gaat om shiften bemannen, maar ook om flexibel zijn en inspringen op momenten dat dat nodig is.”
Spanningsindicator: Om de krapte of ruimte op de arbeidsmarkt te meten, wordt er gebruik gemaakt van een spanningsindicator. Een spanningsindicator geeft de verhouding weer tussen het aantal werkzoekenden en het aantal openstaande vacatures. De spanningsindicator voor verpleegkundevacatures staat op 0.3, dat betekent dat er maar één kandidaat is per drie openstaande vacatures.
Hoop op nieuwe generatie
Door de toenemende vraag naar zorg is het onwaarschijnlijk dat de werkdruk snel zal afnemen. De vraag naar zorgpersoneel dreigt zelfs nog verder te stijgen doordat veel mensen in de zorg op het punt staat met pensioen te gaan. Voorlopig zijn er niet genoeg jonge mensen om hun plekjes op te vullen.
De stijging van het aantal verpleegkundestudenten is daarom zeer welkom. Binnen de zorg klinkt de hoop dat de toename zal aanhouden zodat er binnenkort een grote nieuwe lichting verpleegkundigen klaarstaat om de lasten binnen de zorg te helpen dragen.
