Fotografe Noortje Palmers over dakloosheid: “Je voelt dat het iets doet als mensen gezien worden”
Roze matrassen op het Antwerpse Sint-Jansplein vragen aandacht voor mensen die geen eigen bed hebben. Fotografe Noortje Palmers brengt er veertig dak- en thuisloze mensen samen en fotografeert hen op de matrassen. Met deze opvallende kunstactie wil ze de vaak onzichtbare realiteit van dakloosheid onder de aandacht brengen en vooroordelen doorbreken.
Wat wil je dat voorbijgangers voelen wanneer ze langs het kunstwerk lopen?
“Op elke matras staat iemand voor wie de maatschappij geen bed heeft. Ik wil dat voorbijgangers even stilstaan bij dakloosheid en beseffen dat het clichébeeld van een dakloze als clochard of drugsgebruiker lang niet voor iedereen geldt. Veel mensen hebben moeilijke dingen meegemaakt en proberen daaruit te geraken of er het beste van te maken. Ik pleit voor meer vriendelijkheid en verbinding. Ik wil dat mensen met een opener blik naar dakloze mensen kijken en minder snel oordelen.”
Hoe past de actie op het Sint-Jansplein binnen je bredere artistieke werk?
“De afgelopen zeven jaar heb ik een eigen beeldtaal ontwikkeld waarmee ik maatschappelijke thema’s onder de aandacht breng. Ik wil een boodschap overbrengen om mensen aan het denken te zetten, niet iets op te dringen. Tegelijk wil ik elk individu een gezicht en een verhaal geven. Dat doe ik ook met La vie en Rose, waarvoor ik vorige week 101 dak- en thuisloze mensen fotografeerde zoals ik normaal bekende Vlamingen voor magazinecovers fotografeer. Met styling, make-up en een roze achtergrond. Zo kunnen ze zichzelf eens in een ander daglicht zien.”
Fotografeer je dakloze mensen anders dan bekende Vlamingen?
“Helemaal niet. Iedereen die voor mijn lens komt, is voor mij hetzelfde. Ik probeer telkens de mooiste versie van die persoon naar boven te halen. Tijdens fotosessies kwamen deelnemers regelmatig meekijken op mijn laptop. Sommigen vielen achterover toen ze zagen hoe mooi ze zichzelf vonden. Alleen al daarom vind ik dat aspect van het project geslaagd.”
Wat hebben de ontmoetingen met dakloze mensen bij jou losgemaakt?
“Ik woon al meer dan veertien jaar in de Seefhoek en heb de buurt sinds corona zien veranderen. Er is meer armoede, openlijk druggebruik en overlast. Die problemen komen ergens vandaan. Toch wil ik het project niet te politiek maken, omdat dat ten koste zou gaan van de verhalen die ik wil vertellen. Dankzij mijn hond, die heel sociaal is en geen onderscheid maakt tussen mensen, raak ik dagelijks met buurtbewoners aan de praat. Dat levert mooie gesprekken op. Je merkt hoeveel het voor iemand die vaak onzichtbaar blijft, betekent om gezien te worden. Door die contacten voel ik me zelfs veiliger in mijn buurt. Als mij iets zou overkomen, zijn er altijd mensen op straat die mij kennen.”
Als je één vooroordeel over dakloze mensen zou kunnen doorbreken, welk zou dat dan zijn?
“Mensen zijn mensen. Sommige mensen zijn heel aangenaam, andere minder, maar iedereen is anders. Ik geloof nog altijd in het goede van mensen. Als je iemand met goede bedoelingen benadert, krijg je vaak warmte terug. We leven allemaal in een ratrace en staan daardoor soms te weinig stil bij anderen. Het is net belangrijk om met elkaar in verbinding te blijven, wie die ander ook is.”
Auteur I Isolde Wouters
40 Matrassen op het Sint-Jansplein leggen beddentekort bloot
Op het Sint-Jansplein in Antwerpen liggen vandaag 40 matrassen. Een opvallend beeld dat aandacht vraagt voor dak- en thuislozen in Antwerpen. Met haar project La vie en Rose wil fotografe Noortje Palmers mensen die vaak onzichtbaar blijven een gezicht geven. De groepsfoto op het plein vormt het sluitstuk van haar project.
Auteurs I Xander Meskens, Suzy Coppens
Foto: Isolde Wouters
Een matras voor wie geen bed heeft
Op het Antwerpse Sint-Jansplein staan tientallen mensen verspreid over roze matrassen. Terwijl de fotograaf vanuit een hoogtewerker het tafereel vastlegt, blijven de deelnemers op hun plek staan. Onder een stralende zon verandert het vertrouwde plein even in het decor van een bijzondere kunstactie van Noortje Palmers.
Voor even krijgen dak- en thuisloze Antwerpenaren een opvallende plaats in het straatbeeld. Waar voorbijgangers hen doorgaans misschien nauwelijks opmerken, staan ze nu letterlijk in de kijker. Met veertig matrassen wil Palmers aandacht vragen voor mensen die geen eigen bed hebben. Ondertussen gaat het dagelijkse leven op het plein rondom hen gewoon door.
