De Belgische chemie industrie ervaart opnieuw een klap na de sluiting van het bedrijf 3M. Het bedrijf is niet het eerste dat de afgelopen maanden de deuren sluit. Internationale concurrentie en de hoge energieprijzen zetten de sector steeds meer onder druk.
Naast 3M sloot eerder deze maand ook Vynova, een ander groot chemiebedrijf. Deze daling is in België en Europa ondertussen al een tijd aan de gang. CEFIC rapporteert dat er in Europa tussen 2022 en 2025 37 megaton aan productiecapaciteit verloren ging, dat is gelijk aan 9 procent van de totale Europese productiecapaciteit. Hierbij gingen 20.000 jobs verloren.
Duurdere elektriciteit
Een deel van deze problematiek komt door de verhoogde energieprijzen. Chemische fabrieken verbruiken veel energie, aangezien ze gas en elektriciteit nodig hebben om grondstoffen te verwerken. “Door de oorlog tussen Rusland en Oekraïne hebben bedrijven die veel energie gebruiken het nu enorm moeilijk, en chemiebedrijven zijn nu eenmaal grote gebruikers.” zegt Wim Michiels, CEO van het Belgisch chemiebedrijf Proviron.
“De energieprijzen moeten dringend onder controle worden gebracht. Europa laat toe dat lidstaten hun industrie elektriciteit aanbieden tegen 50 euro per megawattuur, maar België maakt daar voorlopig geen gebruik van. Daarnaast moeten we de lat hoog blijven leggen. Besparen mag nooit ten koste gaan van de kwaliteit van het product.”
Internationale concurrentie
Ook landen zoals China spelen een rol. “China is een sterk opkomend land in de chemie-industrie, waarbij er op korte tijd veel nieuwe fabrieken zijn opgestart. Bovendien geeft de Chinese overheid subsidies, wat leidt tot concurrentiële onevenwichten,” verklaart Iwein Beirens van de christelijke vakbond ACV. China doet hierbij aan overcapaciteit.
Overcapaciteit betekent dat China meer chemische producten kan produceren dan de binnenlandse markt nodig heeft. Het overschot wordt verkocht aan het buitenland, waardoor de prijzen dalen en Europese chemiebedrijven moeilijker kunnen concurreren
“Besparen mag nooit ten koste gaan van de kwaliteit van het product.”
Vergroening Europa
Europa wil tegen 2050 klimaatneutraal worden. Dat betekent dat bedrijven hun productie moeten vergroenen. Ze mogen minder CO₂ uitstoten en moeten investeren in nieuwe technologie. Terwijl Europese bedrijven verplicht zijn die investeringen te doen, concurreren ze met producenten uit landen waar energie goedkoper is en milieuregels anders of minder streng zijn.
Chemiecluster
Veel chemiebedrijven in Antwerpen zijn van elkaar afhankelijk. Het ene bedrijf maakt bijvoorbeeld een grondstof die een ander bedrijf nodig heeft om zijn product te maken. Als één bedrijf sluit, kan het dus moeilijker worden voor andere bedrijven om aan die grondstof te geraken. Zo kan de sluiting van één bedrijf gevolgen hebben voor andere bedrijven in de Antwerpse chemiecluster.
Impact op werknemers
Wanneer een bedrijf sluit, gaan de vakbonden eerst praten met de directie om te bekijken wat er nog mogelijk is en wat de gevolgen zijn voor de werknemers. De vakbond kijkt ook na of alle lonen en eventuele achterstallige vergoedingen betaald worden. Als het bedrijf niet genoeg geld heeft om de werknemers te betalen, kan het Fonds Sluiting Ondernemingen binnen bepaalde grenzen tussenkomen. Daarnaast helpt ACV de werknemers om een nieuwe job te vinden.
Volgens Iwein Beirens van ACV mag de menselijke kant van dit verhaal niet vergeten worden: “Sommige mensen hebben 30 à 40 jaar in dat bedrijf gewerkt. Ze hebben een emotionele band met hun werkplek. De sluiting heeft dan ook een enorme impact op hen.”
De toekomst van de Belgische chemiesector blijft onzeker. Hoge kosten, buitenlandse concurrentie en de omschakeling naar groenere productie maken het voor bedrijven steeds moeilijker om in België actief te blijven. De vraag hierbij is hoe België zijn chemische industrie kan behouden en vermijden dat nog meer bedrijven hun productie naar het buitenland verplaatsen.



