Op 23 oktober raast storm Benjamin door het land. Alle parken werden om 12 uur gesloten, waaronder het Stadspark één van was . Op de foto is er een gestrande kapotte paraplu te zien die de storm niet heeft overleefd. Storm Benjamin heeft op verschillende plaatsen in de provincie Antwerpen voor geschade gezorgd . Een boom viel op een school in Temse en in Hemiksem werd een huisgevel losgerukt . De paraplu is een magere illustratie van de schade die veroorzaakt is door storm Benjamin.
De waterkering van Antwerpen: ooit gebouwd uit nood, nu nog steeds onmisbaar
Toen de storm deze week donderdag over Antwerpen trok, gingen de stalen poorten aan de Scheldekaaien opnieuw dicht. Voor voorbijgangers is het een vertrouwd beeld, maar achter die sluiting schuilt een lang verhaal van overstromingen, herstel en vooruitgang. Wat in de jaren zeventig begon als een noodoplossing tegen overstromingen, is inmiddels uitgegroeid tot een geavanceerd systeem dat de stad beveiligt telkens wanneer de Schelde buiten haar oevers dreigt te treden.
Van keukens onder water tot betonnen bescherming
Wie vandaag over de kaaien wandelt, ziet vooral wandelpaden, banken en toeristen. Maar vijftig jaar geleden stond hier geregeld het water tot in de straten. In de jaren zeventig besloot de overheid dat het genoeg was. Een vaste waterkeringsmuur moest de stad beschermen tegen de grillen van de Schelde.
“Vroeger liep het water tot in de Volksstraat. De keukens stonden gewoon blank,” vertelt stadsgids Tanguy Ottomer die als geen ander op de hoogte is van de Antwerpse geschiedenis. De oplossing kwam in de vorm van stevige muren met stalen afsluitingen die bij hoogwater dichtgingen. Simpel, maar doeltreffend: Antwerpen bleef eindelijk droog. Later koos men in het zuidelijke deel voor een zachtere aanpak met dijken, zodat de waterkering beter samensmolt met het nieuwe stadslandschap.
Stormtij dwingt tot actie
Vandaag blijft dat systeem essentieel. Wanneer stormtij en springvloed samenvallen, beslist de stad samen met De Vlaamse Waterweg en de hulpdiensten om de poorten te sluiten. “De Schelde is een getijdenrivier,” legt woordvoerder van de stad Antwerpen, Liesbeth De Mayer, uit. “Als het water bij springtij boven de blauwe steen dreigt te komen, sluiten we de waterkeringsmuren. Deze keer speelde ook de harde wind mee, waardoor we uit voorzorg hebben gehandeld.”
De operatie duurt uren. Brandweerploegen helpen de zwaarste poorten sluiten, terwijl bewoners en bezoekers worden gewaarschuwd om het gebied te vermijden. Parkeren achter de waterkeringsmuur is verboden, de waterbus vaart niet en ook het toeristisch onthaal aan het Steen sluit tijdelijk.
“We willen geen enkel risico nemen,” benadrukt De Mayer. “Zonder deze maatregel zou het water opnieuw over de kade kunnen stromen.”
Meer dan voorzorg: een les uit het verleden
De sluiting is dus geen overbodige formaliteit. Ze herinnert Antwerpen eraan hoe kwetsbaar de stad blijft. Waar vroeger de Schelde vrij spel had, houdt nu een combinatie van muren, mobiele poorten en dijken het water tegen. Toch blijft het een evenwichtsoefening tussen veiligheid en leefbaarheid.
De Antwerpse waterkering maakt deel uit van het Vlaamse Sigmaplan, dat rivieren opnieuw ruimte geeft én steden beter beschermt. De geschiedenis van het project toont hoe de stad stap voor stap leerde leven met het water in plaats van ertegen te vechten. En terwijl stormen heviger worden door klimaatverandering, wordt duidelijk dat die waakzaamheid nog lang niet voorbij is.
Stad Lier gedwongen om de Vesten te sluiten: “Het is een maatregel die we enkel nemen als het niet anders kan”
Tijdens de storm werd Vesten, de 5km lange wandel- en fietsroute rond Lier, uit voorzorg afgesloten voor fietsers en voetgangers. De stad wil zo ongelukken voorkomen door vallende takken of omvallende bomen. “We sluiten de Vesten alleen als het echt niet anders kan”, klinkt het bij Rik Verwaest, burgemeester van Lier en lijsttrekker voor N-VA.
Wanneer viel de beslissing om de Lierse vesten te sluiten?
“Gisteren. We volgen de weersvoorspellingen voortdurend op en toen duidelijk werd dat er rukwinden tot honderd kilometer per uur zouden komen en code oranje werd afgekondigd, is de beslissing genomen. Dat is bij ons de drempelwaarde om de Vesten te sluiten.”
Op basis waarvan wordt de beslissing genomen?
“We baseren ons op officiële weermodellen en veiligheidsdrempels. Zodra er een risico bestaat dat takken kunnen afbreken of dat de situatie te gevaarlijk wordt voor fietsers en voetgangers, grijpen we in. Het is een maatregel die we enkel nemen als het echt niet anders kan.”
Hoe lang blijven de Vesten gesloten?
“Dat hangt af van het weer. Zodra de storm is uitgeraasd, trekt de bosploeg eropuit om te controleren of er losse takken of instabiele bomen zijn. Pas als alles veilig is, gaan de Vesten opnieuw open. De verwachting is dat dat morgen in de loop van de dag kan.”
Verwachten jullie veel schade?
“Dat is moeilijk te voorspellen. De bomen op de Vesten zijn heel oud en statig. Het zijn echte reuzen die meestal goed bestand zijn tegen stormweer, maar het blijft altijd een beetje afwachten hoe ze reageren. Meestal valt het gelukkig goed mee.”
Hoe is deze maatregel passend in het verkeersbeleid voor fietsers onderweg naar school?
“De Vesten zijn een heel belangrijke verbinding voor zachte weggebruikers. Er rijden geen auto’s, enkel voetgangers en fietsers. Vooral veel scholieren gebruiken die route elke dag om naar school te gaan, omdat het veilig en aangenaam is. Als de Vesten gesloten worden, moeten duizenden fietsers plots via gewone wegen waar meer verkeer is. Dat brengt risico’s met zich mee, en daarom gebeurt het enkel als het echt niet anders kan.”
Zijn er alternatieve routes voorzien?
“Niet echt volwaardige alternatieven. De fietsers moeten via de gewone wegen met fietspaden. Er wordt voor gezorgd dat die veilig berijdbaar zijn en waar nodig wordt politie ingezet op moeilijke punten, maar het comfort is gewoon niet hetzelfde als op de Vesten.”
Hoe worden inwoners en scholieren geïnformeerd over de sluiting?
“De stad heeft de maatregel bekendgemaakt via alle communicatiekanalen. De scholen hebben het ook doorgegeven aan de leerlingen. Aan de poorten hangen grote borden met de boodschap dat de doorgang verboden is bij stormweer. Zelfs lagere schoolkinderen zien meteen dat ze er niet door mogen.”
Wat zou er kunnen gebeuren als de Vesten niet afgesloten werden?
“Dan nemen we een te groot risico. De bomen zijn oud, met zware takken die bij rukwinden kunnen afbreken. Soms is van buitenaf niet te zien dat een tak verzwakt is. Als die dan afbreekt en op iemand valt, kan dat zware gevolgen hebben. Daarom wordt liever het zekere voor het onzekere genomen.”
Hoe voelt u zich bij het nemen van deze beslissing?
“Het is nooit leuk om de Vesten te sluiten, want het is een belangrijke en veilige route voor veel Lierenaren. Maar de veiligheid van de inwoners gaat voor. De maatregel wordt alleen genomen als het echt nodig is, en zodra het weer het toelaat, gaan de poorten meteen weer open.”
Weerman Nicolas Roose over wat burgers moeten doen bij storm Benjamin: “Panikeer niet, maar wees voorbereid”
Wanneer storm Benjamin over het land raast, klinkt het weerbericht vol waarschuwingen: code geel, code oranje, en soms zelfs code rood. Maar wat betekenen die codes eigenlijk en wat moet je doen als het zover komt? Weerman Nicolas Roose van MeteoSupport legt uit hoe je je best gedraagt bij stormweer.
Wat houdt code oranje precies in?
“Code oranje is een waarschuwingsfase waarbij er reëel gevaar is voor schade of gevaarlijke situaties. Dat kan gaan om storm, hevige regen of sneeuw. In zo een situatie raden we mensen aan om voorzorgsmaatregelen te nemen om schade aan hun woning te beperken. Verplaatsingen vermijden raden we ook aan.”
Wat zijn dan de belangrijkste dingen die burgers wél of beter niet doen?
“Zorg dat losse voorwerpen in je tuin of op je terras vastzitten of binnen staan. Ga niet wandelen in een bos of fietsen bij rukwinden. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar we zien nog te vaak dat mensen dat toch doen. Vermijd ook zeker onnodige verplaatsingen, zeker richting de kust. Dat is tijdens stormweer echt gevaarlijk.”
Zijn er sancties voor die mensen zich niet aan die adviezen houden?
“Nee, het zijn adviezen, geen verplichtingen. Er staan geen boetes op. Het is natuurlijk wel een vorm van eigen verantwoordelijkheid. Als het KMI of een lokaal bestuur waarschuwt dan hoop je dat burgers dat begrijpen en volgen.”
Hoe wordt lokaal op zulke stormen voorbereid?
“Binnen elk lokaal bestuur bestaat er een noodplan. Er is ook een noodplanningscoördinator die samenwerkt met de technische dienst. Die zorgt er bijvoorbeeld voor dat parken of bossen afgesloten worden en dat er via sociale media of Be-Alert wordt gecommuniceerd. Be-Alert is het alarmeringssysteem van de Belgische overheid om mensen snel te informeren bij een noodsituatie. Dat systeem werkt meestal goed.”
Veel mensen verwarren code geel, oranje en rood. Wat is nu het verschil?
“Bij het KMI staat dat mooi uitgebreid uitgelegd. Samengevat is er bij code oranje reëel gevaar op schade of gevaarlijke situaties. Er horen concrete acties bij van burgers. Bij code geel moet je enkel waakzaam zijn en bij code rood is het gevaarlijk genoeg om helemaal niet meer de baan op te gaan.”
Wat is volgens u de belangrijkste boodschap voor mensen die code oranje zien verschijnen?
“Dat je het niet zomaar negeert. Je hoeft geen paniek te hebben, maar wees voorbereid en blijf binnen als het kan.
KMI waarschuwt voor code geel en oranje in Vlaanderen: “Let goed op de officiële waarschuwingen”
Het KMI heeft donderdagochtend code geel en oranje aangekondigd voor grote delen van Vlaanderen, vanwege sterke wind en regen. Burgers wordt aangeraden voorzorgsmaatregelen te nemen, zoals voorzichtig zijn bij verplaatsingen. Met deze waarschuwing wil het weerinstituut inwoners waarschuwen op potentieel gevaarlijke weersomstandigheden. In dit artikel leggen we uit wat die kleurcodes precies betekenen.
Wat betekenen de waarschuwingsniveaus?
Het KMI gebruikt verschillende kleurcodes om het risico van het weer aan te geven. Code geel betekent dat er mogelijk slecht weer op komst is dat hinder of lichte schade kan veroorzaken. Code oranje wordt aangekondigd bij zwaardere risico’s, die een grotere impact kunnen hebben op het dagelijks leven.
Voor donderdag 23 oktober geldt code geel in bijna heel Vlaanderen, van 08:00 tot en met 2:00 vrijdagochtend. Er is kans op windstoten die takken of bomen kunnen doen omvallen. In sommige regio’s geldt code oranje door zwaardere windvlagen.
Advies aan inwoners
Inwoners wordt gevraagd om voorzichtig te zijn bij verplaatsingen met de auto of fiets en voorzichtig te zijn tijdens wandelingen in natuurgebieden. Ook wordt geadviseerd om ramen en deuren goed te sluiten bij stevige windstoten en alert te zijn op eventuele waarschuwingen van de gemeente.
“Het weer kan snel omslaan, dus let goed op de officiële waarschuwingen,” zegt Fabien DeBol, een weerman van het KMI. Wie zich aan de voorzorgsmaatregelen houdt, kan veilig door de dag heen komen, maar de kans op incidenten blijft aanwezig zolang de waarschuwing geldt.
