Een geforceerde deur, een ingeslagen raam en gestolen muziekboxen. Dat is voor jeugdbewegingen de harde realiteit. Ze zijn vaak de zwakke schakel als het aankomt op diefstallen omdat het gebouw doorheen de week onbewoond is en vaak minder goed beveiligd is. De leiding staat niet alleen voor de praktische schade, maar ook voor de uitdaging om hun leden en materiaal te beschermen.  

Op Chiro Sint-Jan Vianney in Wilrijk is eind december 2025 hun boiler gestolen.  Omdat de verzekering niet alle kosten dekt, neemt de leiding het heft in eigen handen. Met de verkoop van hun eigen Chirowijn proberen ze voldoende geld in te zamelen voor een nieuwe boiler.  

---

Steun van overkoepelende organisaties

Voor veel jeugdbewegingen is het lokaal het kloppende hart van hun werking. Wanneer daar wordt ingebroken, brengt dat niet alleen praktische problemen met zich mee, maar ook heel wat extra zorgen voor de vrijwilligers. In zulke situaties kunnen ze terecht bij organisaties zoals Chirojeugd Vlaanderen en Scouts en Gidsen Vlaanderen. Deze organisaties vormen een eerste aanspreekpunt en proberen lokale groepen zo goed mogelijk te ondersteunen.

Wanneer Chirojeugd Vlaanderen wordt gecontacteerd in verband met een inbraak of diefstal, stelt Kato Uyttenhove eerst enkele gerichte vragen om een duidelijk beeld van de situatie te krijgen. Het eerste wat ze altijd aanraadt is om de politie te bellen: “Soms zitten groepen zo in een chaos dat ze de belangrijkste stap vergeten, de politie contacteren.”

Daniel Peeters van Scouts en Gidsen Vlaanderen hanteert daarentegen een andere aanpak, hij vindt het niet altijd nodig om de politie in te lichten. Eerst luistert hij telefonisch wat er is gebeurd en verwijst daarna door naar het aangifteformulier op de website. Alle scoutslokalen zijn standaard verzekerd via Ethias: “De verwerking van het dossier loopt tussen Ethias, onze verzekeraar en de lokale verantwoordelijken.”

Bij Chirojeugd Vlaanderen zijn de lokalen niet standaard verzekerd, ze kunnen wel kiezen voor een extra verzekeringen: “Bij Chirojeugd Vlaanderen kunnen groepen ervoor kiezen om bijkomende verzekeringen af te sluiten via onze makelaar IC Verzekeringen. Dat is betalend en zit niet standaard inbegrepen. Zij bieden polissen op maat aan. Daarnaast kunnen groepen ook zelf een verzekeraar kiezen, waardoor het aanbod volledig vrijblijvend blijft.”

Emotionele impact

Nadat de politie is gecontacteerd gaat Van Uyttenhove na hoe iedereen zich voelt: “Wat ook een belangrijk aspect is dat we kijken hoe het met iedereen gaat. Soms voelt iemand zich niet meer veilig in de Chiro en dan denken wij mee na over hoe we de Chiro weer veilig kunnen maken. Soms is dat simpelweg investeren in nieuwe sloten, wij proberen het nodige advies te geven.” In sommige gevallen gaat ze zelf ter plaatste om te praten met de leiding om terug een veilig gevoel te stellen.  

Bij Scouts en Gidsen Vlaanderen gaan ze minder snel ter plekke. Het belangrijkste is voor hen de administratieve afhandeling: “Bij een gewone inbraak blijft de impact vaak beperkt tot materiële schade. Als er brandstichting mee gemoeid is en er nog een persoon in het lokaal binnen was, dan komt er een zware emotionele lading bij kijken. In zulke gevallen worden de gevolgen opgevolgd door onze pedagogische medewerkers, die indien nodig ook ter plaatse gaan.”

Meldingen

Het is moeilijk om exact in te schatten hoe vaak er in jeugdbewegingen wordt ingebroken. In Vlaanderen zijn er ongeveer 500 scoutsgroepen. Volgens Peeters waren er in 2025 67 meldingen van inbraken, wat neerkomt op ongeveer 5 à 6 meldingen in de maand.

Bij Chirojeugd Vlaanderen, met ongeveer 850 groepen, kwamen er volgens Uyttenhove in de zomer van 2025 13 meldingen van inbraken binnen, terwijl in de zomer van 2024 slechts 4 waren. Tegelijk geven deze cijfers volgens de organisaties een vertekend beeld van de werkelijkheid, omdat niet elke jeugdbeweging een inbraak meldt bij een overkoepelende organisatie. Daardoor blijven heel wat incidenten onder de radar en ligt het werkelijke aantal vermoedelijk een stuk hoger.

Volgens Peeters moeten die cijfers in verhouding worden gezien: “Ik vind dat aantal altijd te veel, want ik vind dat inbreken niet hoeft. Maar voor 500 groepen, dus 500 locaties, is dat niet zo onlogisch dat het regelmatig gebeurt.”

Veel Chirogroepen hopen dat we een potje geld hebben klaarstaan”

Kato Van Uyttenhove

Volgens Van Uyttenhove heerst er een grote misvatting bij Chiro-groepen. Vaak denken leidingploegen dat ze in nood meteen financiële steun krijgen: “Veel Chirogroepen hopen dat we een potje geld hebben klaarstaan. Maar we kunnen niet zomaar geld geven aan een groep, omdat we gewoon te veel Chiro-groepen hebben.” Wat ze wel kunnen aanbieden is het opstarten van een crowdfunding :“Wanneer een Chirogroep een crowdfunding wil opstarten, kunnen ze bij ons een aanvraag indienen om dat via Koalect te doen. Dat is een betalend platform, maar wij zorgen ervoor dat groepen hun actie daar gratis kunnen opzetten door de startkosten te voorzien. Het inzamelen van geld moeten ze zelf doen door hun campagne actief te promoten.”

Geld mag niet zomaar los in een kast of in een sigarendoosje bewaard worden”

Daniel Peeters

Bij Peeters komt die vraag regelmatig terug, maar het antwoord is duidelijk: cashgeld dat zomaar in een kast wordt bewaard, is niet verzekerd. Of het nu om 100 euro of 5000 euro gaat, zonder bewijs is dat moeilijk te verifiëren: “Geld dat in de lokalen blijft liggen moet goed beveiligd worden. Het mag niet zomaar los in een kast of in een sigarendoosje bewaard worden.”

Toekomstige aanpak

Van Uyttenhove geeft aan dat er nog mogelijkheden zijn om de ondersteuning te verbeteren. Volgens haar zou er sterker kunnen worden ingezet op preventie. Ze zou dit willen doen door Chirogroepen beter te begeleiden en te informeren over de veiligheid van hun lokalen: “Ik denk dat we meer proactief daarmee aan de slag zouden moeten gaan en beter in kaart moeten brengen hoe inbraakproof onze lokalen zijn, bijvoorbeeld via een checklist of advies rond preventie.” Ze ziet dit als een mogelijke toekomstige versterking van de werking binnen Steun op Maat (SOM).

Peeters geeft aan dat de ondersteuning en begeleiding volgens hem vandaag volledig op punt staan: “Als er toch iets ontbreekt, dan hoor ik dat graag, zodat we kunnen bekijken hoe we dat kunnen aanpakken.”

Hoewel Chirojeugd Vlaanderen en Scouts en Gidsen Vlaanderen vaak als afzonderlijke jeugdbewegingen worden gezien, werken ze op nationaal niveau regelmatig samen. Daniel noemt die relatie ‘concullega’s’, een samentrekking van concurrent en collega. Om de twee jaar zitten de verantwoordelijken voor verzekeringen van beide organisaties samen om ervaringen uit te wisselen en te bespreken welke problemen ze in de praktijk tegenkomen. Het beleid verschilt soms door verschillende historische keuzes, maar elke organisatie heeft daarin haar eigen manier van werken. Uiteindelijk streven beide organisaties hetzelfde doel na: jeugdbewegingen zo goed mogelijk ondersteunen.

---

7 tips om je jeugdbewegingslokaal beter te beveiligen.

Patrick Van Den Broeck geeft enkele tips om een jeugdbewegingslokaal beter te beveiligen aan de hand van het OFEM-principe. OFEM staat voor organisatorische, fysiek-bouwkundige, elektronische en meldingsmaatregelen. Volgens Van Den Broeck ligt de grootste winst vooral bij de F van fysiek-bouwkundige maatregelen en de E van elektronische beveiliging.

Tip 1: Investeer in cilindersloten.

Wat bij deuren belangrijk is, is dat het slot niet mag uitsteken. Het mag niet verder dan 2 millimeter uitsteken, want dan kan men er een tang op zetten en dan breekt men het af. Maar het is al goed dat het cilindersloten zijn en geen bontebaardsloten. Bontebaarden zijn die grote oude sleutels en dat kan iedereen open krijgen.

Explainer:
Een cilinderslot is een modern mechanisch slot dat bestaat uit draaibare cilinder die wordt geblokkeerd door een reeks beweegbare pinnen of plaatjes die onder veerdruk staan. Het slot kan alleen worden geopend als alle pinnen precies naar de scheidingslijn worden ingeduwd.  
Een bontebaardslot is een klassiek mechanisch slot dat dateert uit de 18^e eeuw. Het is een slot met niet-beweegbare metalen obstakels, genaamd de bontebaarden, in het slothuis. Het slot kan alleen worden geopend met een sleutel waarvan de baard precies de juiste uitsparingen heeft om langs deze vaste obstakels te draaien.

Tip 2: Let op je scharnieren van de deur.

Tip 3: Kies voor een driepuntsluiting in je deur.

De meeste jeugdbewegingslokalen hebben een éénpuntsluiting, waarbij de deur met één nachtschieter wordt vergrendeld. Dat betekent dat er slechts één punt is dat in het deurkader grijpt om de deur te beveiligen. Een sterkere en daarom interessante investering is een driepuntsluiting, waarbij de deur op drie plaatsen tegelijk in het frame wordt vastgezet.

Tip 4: Maak je dak inbraakwerend.

Een dakopening is ook wel geliefkoosd om in te breken. Het zou kunnen dat men op het dak kruipt maar ik zie het niet snel gebeuren. Maar het is mogelijk. Je bent daar snel op. Uw verlichtingspanelen zijn dan wel een zwakke schakel. Ook daar kan je bijvoorbeeld een aantal baren of een rooster onder plaatsen. Dat is niet mooi. Je kunt daar een rooster onder vastmaken zodanig dat men er niet door kan want als je die platen inbraakwerend wil maken, dan zit je aan een vrij hoge kost. Dus ofwel kies je voor inbraakwerende platen, dat zijn slagvaste platen, ofwel maak je er langs de binnenkant een rooster onder, met niet te grote gaten, maximum 15 op 15. Ik zou bijna zeggen een ijzeren net, maar dat trekt op niets natuurlijk. Maar het is wel efficiënt. Het is niet zo duur en het is efficiënt, als je het zelf kunt hangen tenminste.

Tip 5: Voorzie inbraakwerend glas (als het budget het toelaat)

Voor lokalen van een jeugdbeweging met veel ramen kan dat dus een flinke investering zijn. Als het budget het toelaat, is het zeker het overwegen waard.

Tip 6: Laat geen hulpmiddelen voor inbrekers rondslingeren.

Tip 7: Voorzie inbraakdetectie (als het budget het toelaat)

De laatste tip van Van Den Broeck is om, indien mogelijk, te investeren in een inbraakdetectiesysteem. Zo’n systeem brengt een extra kost met zich mee, maar kan een waardevolle investering zijn om een lokaal beter te beveiligen. Er bestaan verschillende soorten detectoren.

Raam- en deurdetectoren registreren wanneer een deur of raam wordt geopend of geforceerd. Ze bestaan meestal uit een magneetcontact dat een signaal geeft zodra het contact tussen twee onderdelen wordt onderbroken. Volumetrische detectoren, beter bekend als bewegingssensoren, bewaken dan weer een volledige ruimte en slaan alarm zodra er beweging wordt gedetecteerd. Dit is meestal met infrarood- of microgolftechnologie.

Door beide systemen te combineren, kan een jeugdbewegingslokaal aanzienlijk beter worden beschermd tegen inbraken.

Dit zijn de tips van Patrick Van Den Broeck. Hij benadrukt wel dat deze maatregelen geen garantie bieden dat er nooit meer wordt ingebroken. Zoals hij zelf zegt: “Elke inbreker die tijd heeft, geraakt overal binnen.”