Guy Vandenbranden, de vergeten Belgische avant-gardist die Europa mee vormgaf: “Hij bleef bewust op de achtergrond”
Voor de honderdste geboortedag van de Belgische avant-gardist Guy Vandenbranden (1926–2014) wijdt het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten (KMSKA) een tentoonstelling aan zijn veelzijdige oeuvre. Hoewel hij nauwe contacten onderhield met internationale kunstenaars als Yves Klein en Lucio Fontana, bleef hij bij het Belgische publiek relatief onbekend. De tentoonstelling wil daar verandering in brengen en toont waarom Vandenbranden een plaats verdient in de Belgische en Europese kunstgeschiedenis.
Vandenbranden werd in 1926 geboren in Brussel en vestigde zich in 1960 in Antwerpen. Hij evolueerde van figuratieve schilderkunst naar abstracte kunst met strakke geometrische composities. Vanaf de jaren zestig experimenteerde hij met reliëfs, autolak en lakverf om diepte, perspectief en optische effecten te creëren.
Van figuratie naar geometrische abstractie
Die experimentele periode verdient meer aandacht, vindt Yoeri Vanlangendonck, expert in Belgische naoorlogse kunst en medeoprichter van de Guy Vandenbranden Estate. “In Duitsland en Zwitserland werd zijn werk gewaardeerd en tentoongesteld. Een deel van zijn oeuvre bevindt zich nog steeds in buitenlandse collecties.”
Waarom bleef hij in België relatief onbekend? Volgens KMSKA-curator Lisa Van Gerven zijn daar verschillende verklaringen voor. “Abstracte kunst bleef vaak een onderstroom die moeilijk doordrong tot het brede publiek”. Ook de institutionele erkenning kwam in België later op gang dan in landen als Duitsland, Nederland en Frankrijk.
Figuratieve kunst versus abstracte kunst?
Figuratieve kunst beeldt herkenbare zaken af, zoals mensen, dieren of landschappen. Abstracte kunst focust op vormen, lijnen en kleuren.
Invloedrijk achter de schermen
Ook zijn persoonlijkheid speelde mogelijk een rol in zijn beperkte bekendheid in België. Vanlangendonck, die hem persoonlijk kende, omschrijft hem als bescheiden, timide en gesloten. “Hij zocht niet voortdurend de aandacht op, maar speelde achter de schermen een belangrijke rol in de internationale uitwisseling voor kunstenaars”. Zelfs toen abstracte kunst in de jaren zeventig aan populariteit verloor, bleef hij trouw aan zijn artistieke overtuigingen. Een opvallende ontdekking is een werk uit 1958, waarin Vandenbranden experimenteerde met minimale vormen en latexverf. Het werd onlangs teruggevonden in een privécollectie in Milaan en was eerder in het bezit van Lucio Fontana. Het werk illustreert hoe nauw de Belgische kunstenaar verbonden was met de internationale avant-garde.
Vandenbranden’s revival heeft ook te maken met het optimisme en het vooruitgangsgeloof die zijn werken uitstralen. Omdat we ons nu eerder in donkere tijden bevinden, kijken mensen graag terug naar een periode waarin alles mogelijk was.
Yoeri Vanlangendonck, mede-oprichter Guy Vandenbranden Estate
Een erfenis die blijft inspireren
Ook buiten het museum leeft zijn beeldtaal verder. De Guy Vandenbranden Estate en Callewaert Vanlangendonck Gallery werken samen met het Antwerpse modelabel REAntwerp, dat zijn geometrische motieven vertaalt naar hedendaagse kleding.
Misschien is Guy Vandenbranden dan toch niet zo vergeten als gedacht. Zijn geometrische vormen blijven de tijd trotseren en vinden vandaag zelfs hun weg van het museum naar de modewereld.
Auteur | Noor Van Overloop
100 jaar Guy Vandenbranden
De Belgische kunstwereld viert dit jaar de honderdste verjaardag van Guy Vandenbranden. De Belgische kunstenaar liet zich niet begrenzen door de klassieke schilderkunst en zocht zijn eigen weg in de kunstwereld via de Europese avant-garde. Het KMSKA grijpt het jubileum aan om zijn oeuvre in de kijker te zetten.
