De Europese Commissie wil 140 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden in de heropbouw van Oekraïne investeren. Dat geld staat vast bij het Brusselse effectenhuis Euroclear. Rusland waarschuwt België aansprakelijk te stellen als de activa worden gebruikt, al benadrukt Tim Haesebrouck, professor internationale politiek aan de UGent, dat België hierover nog een veto kan uitspreken.
Wat houden die 200 miljard euro aan bevroren Russische activa precies in?
“Het gaat om Russisch geld dat momenteel vaststaat bij Euroclear, een privébedrijf dat in België gevestigd is en fungeert als tussenpersoon bij financiële transacties. Toen de oorlog in Oekraïne begon, werden alle tegoeden van Rusland bij Euroclear bevroren. De Europese Commissie heeft nu een voorstel op tafel liggen om dat geld te gebruiken voor de heropbouw van Oekraïne. Voorlopig is het voorstel nog niet goedgekeurd. België is als enige lidstaat tegen, uit vrees om juridisch aansprakelijk te worden als het geld illegaal naar Oekraïne gaat.”
Kan België een veto uitspreken om te voorkomen dat de Russische activa naar Oekraïne gaan?
“De Europese Commissie kan de Europese Raad een voorstel doen om die activa te gebruiken, maar de Raad moet het nog goedkeuren. België is daarin vertegenwoordigd en kan daarbij een veto uitspreken. Op die manier houdt ons land de beslissing deels in de hand.”
Stel dat Europa toch beslist die Russische tegoeden te gebruiken in Oekraïne. Zal dat rechtstreekse gevolgen met zich meebrengen voor België?
“Rusland kan proberen dit juridisch aan te vechten en België aansprakelijk te stellen. Omdat het betrokken zou zijn bij het vrijgeven van de 140 miljard euro, zou dit bedrag mogelijk later door België moeten worden opgehoest. Dat is één scenario. Een andere mogelijkheid is dat Rusland zijn hybride aanvallen op België opvoert. Recent waren er bijvoorbeeld talloze voorvallen met drones, waarbij het nog niet duidelijk is of Rusland daarachter zit. Maar het zou kunnen dat Rusland zulke acties opvoert als België besluit het geld vrij te geven.”
Hoe waarschijnlijk acht u de kans dat Rusland achter de drone-incidenten zit?
“Het meest waarschijnlijk is dat Rusland achter de drone-incidenten zit. Er zijn echter veel valse meldingen geweest, waardoor het niet altijd duidelijk is of de drones vijandig waren. Als dat zo is, lijkt Rusland de meest waarschijnlijke dader, omdat er weinig andere kandidaten zijn. Bij hybride aanvallen is het echter moeilijk om de verantwoordelijke met zekerheid aan te wijzen, wat ook verklaart waarom Rusland ontkent betrokken te zijn. Direct bewijs ontbreekt nog, maar Rusland blijft de meest waarschijnlijke verdachte.”
Waarom zou Rusland juist in België zulke acties uitvoeren?
“De meest waarschijnlijke verklaring lijkt verband te houden met de Euroclear-tegoeden, maar er is ook een alternatieve hypothese. Deze tweede mogelijkheid heeft betrekking op de uitspraken van minister van Defensie Theo Franken. Hij verklaarde dat als Poetin Brussel zou aanvallen, Moskou met de grond gelijkgemaakt zou worden. Die uitspraak viel niet in goede aarde bij de Russische leider. Het blijft moeilijk om de juistheid daarvan te verifiëren, waardoor men vaak afgaat op wat in de media wordt bericht.”
Moeten de mensen in België zich zorgen maken over deze situatie?
“Rusland is een enorme grootmacht, dus we moeten zeker waakzaam blijven. Maar het is niet zo dat we een conventionele of een nucleaire aanval van Rusland moeten verwachten. De NAVO is nog altijd sterk genoeg om dat af te schrikken. België ligt geopolitiek heel goed in het centrum van Europa, waardoor het niet haalbaar is voor Rusland om ons op een conventionele manier aan te vallen. Er zijn dus geen redenen om bang te zijn.”
