In België onderzoekt de Cel Vermiste Personen van de Federale Politie alle verontrustende verdwijningen. Dit omvat verdwijningen waarbij het slachtoffer minderjarig is, een slachtoffer is van een misdaad zoals kidnapping, in gevaarlijke omstandigheden verdwenen is of verminderde zelfredzaamheid heeft. In 2024 werden 1006 van deze verdwijningen geregistreerd en zijn ongeveer 90% van de vermiste personen teruggevonden.
De Cel Vermiste Personen heeft in de dertig jaar van hun bestaan 32.000 dossiers behandeld, waarvan meer dan 28.000 van de slachtoffers levend zijn teruggevonden. Gemiddeld worden in België ongeveer 1.000 onrustwekkende verdwijningen gemeld per jaar. De meeste van deze vermissingen worden tussen 24 en 48 uur opgelost, dit zijn gevallen zoals verdwaalde mensen of mensen die na een avond drinken niet thuis eindigen.
Een klein deel van de verdwijningen blijkt uiteindelijk gerelateerd te zijn aan een misdrijf. In de meeste gevallen hangen vermissingen samen met psychische problemen, dementie of vrijwillig weglopen.
Werking van de Cel
Doorheen het 30 jarig bestaan heeft de Cel drie basisregels opgesteld. Oprichter Alain Remue legt uit: “Eerst en vooral, elke zaak is verschillend. We handelen nooit routinematig. In recherchewerk staat routine voor mij gelijk aan onzorgvuldigheid. Elk detail moet onderzocht worden, want elk detail kan leiden tot de oplossing van de zaak. Regel twee, de eerste 24 uur zijn cruciaal. Sommige vermissingen laten het niet toe om langer dan 24 uur te zoeken omdat er gevallen van leven of dood zijn. De laatste regel is onze motto geworden: “Zeg nooit nooit. Sluit niets uit, alles kan.” Als we aan een zaak beginnen, weten we nooit waar deze gaat eindigen.”
Cold Cases
3% van de dossiers doorheen het 30 jarig bestaan van de Cel zijn nooit opgelost geweest. Dit zet zich om in 750 personen waarvan er niet bekend is wat er met ze gebeurd is. Remue licht toe: “Er is een klein deel waar we zeker van zijn dat ze vandaag een goed leven leiden. Dit zijn mensen die een nieuw leven begonnen zijn en niet gevonden willen worden. We weten ook dat van de 750 vermisten dit er maar vijf à tien gaan zijn. Van het merendeel zijn we zeker dat ze overleden zijn, maar op een plek beland zijn waar we ze niet kunnen vinden. Denk dan vooral aan het water, of plekken waar de persoon onmogelijk verwacht kan worden daar te zijn.”
In elk van deze 750 zaken komt de Cel Vermiste Personen op een punt dat het zoeken stopt. Remue legt uit wanneer het zover komt: “Dat is een van de moeilijkste momenten in elk dossier. Wanneer we puur zoeken om maar te zoeken, dan is het tijd om te stoppen. Als alle tips gecheckt zijn, alle getuigenissen zijn afgegaan, elke plek uitgezocht is die logisch is om uit te zoeken, dan komt het op een punt dat we niks meer kunnen doen. Deze dossiers blijven open staan, maar er wordt niet meer actief in gewerkt.”
Verdwijning Liam Vanden Branden
Sinds 3 mei 1996 is de tweejarige Liam Vanden Branden in Mechelen als vermist opgegeven. Deze case is een van de bekendste cold cases van België. De zaak is de enige onopgeloste vermissing van een jong kind sinds de oprichting van de Cel Vermiste Personen. Wat er precies met Liam gebeurd is blijft een mysterie, maar zowel vader Dirk als Alain Remue hebben hun theorieën.
“Volgens mij is Liam in de sluis gevallen. Hij was met zijn broertje Levi bij familie langs gegaan en ze speelden vaak bij de sluis in de buurt. We hebben nooit sporen van hem in het water teruggevonden, dus ik kan het niet bewijzen, maar dit lijkt me de meest waarschijnlijke verklaring”, vertelt Remue.
Het gebrek aan sporen heeft volgens Remue echter een verklaring: “Er is mij verteld geweest tijdens het onderzoek dat er van een kind van twee jaar na twee dagen niets meer overblijft. Dit komt door rioolratten die alles eten. Het is een erge gedachte, maar volgens mij gaan we nooit meer iets van sporen van Liam terugvinden door de ratten.”
Na vele discussies zijn Vanden Branden en Remue het niet eens over Liams verdwijning. Vader Dirk heeft een positieve theorie: “Liam gaat niet over de muur van de sluis geraakt zijn. Dat is een muur van zeker een meter hoog en een kind van twee gaat daar niet op klimmen om daarna recht het water in te tuimelen. Ik geloof dat Liam meegenomen is geweest. Niet door iemand met slechte intenties, maar door iemand met een kinderdroom die hij of zij niet zelf kon vervullen.”
Samenwerking met Child Focus
Voor verdwijningen van minderjarigen werkt de Cel Vermiste Personen samen met Child Focus. Zij assisteren in het verspreiden van informatie over de minderjarige en bieden mentale steun aan families. Public Relations Manager van Child Focus Selyna Ayuso Ferrandiz licht hun assistentie bij een verdwijning toe: “Wij hebben een complementaire rol, dus wij staan vooral de ouders heel hard bij. Dit gebeurt voornamelijk telefonisch, maar wij kunnen ook ter plaatse gaan. Wij helpen de families psychologisch terwijl de politie op zoek gaat.”
De hoeveelheid psychologische steun die Child Focus biedt hangt af van de noden van de families: “De eerste paar weken is de steun enorm intens, en dit vermindert naarmate de tijd. In gevallen waarbij het kind voor meerdere jaren vermist blijft, bellen we jaarlijks om te horen hoe de familie met de situatie omgaat. Families geven zelf aan hoeveel steun ze nodig hebben, dus zelfs als een kind al een paar jaar verdwenen is kan de steun intens zijn mochten de ouders dit wensen.”
Naast de mentale steun focust Child Focus ook op het voeren van acties om vermiste kinderen terug te vinden. Er zijn een aantal campagnes gevoerd voor 25 mei, de internationale dag van de vermiste kinderen. “We voeren de campagnes omdat we nog altijd hopen dat de vermiste kinderen teruggevonden worden. Zelfs na twintig, dertig, vijftig jaar, maakt niet uit. Wij houden de hoop levend.”
