In de afgelopen twintig jaar werd bij grote stadswerven, zoals de heraanleg van de Scheldekaaien en de aanleg van de nieuwe tramlijn op de Leien, telkens ruimte voorzien voor archeologisch onderzoek.
Meer dan 180 archeologische vondsten die tijdens deze werven werden opgegraven, worden nu tentoongesteld in de expo Sub Urbs Antverpia in het Antwerpse stadhuis.
Virgilius Bononiensis als virtuele gids
De Italiaanse cartograaf Virgilius Bononiensis, die in de 16de eeuw leefde en bekend is om zijn kaart van Antwerpen uit 1565, Urbs Antverpia, is via AI opnieuw tot leven gebracht. In de expo gidst hij bezoekers door de vijf historische mijlpalen van de stad. Het verhaal begint bij het Gallo-Romeinse Antwerpen , wanneer langs de Schelde de eerste sporen van bewoning en handel ontstaan. Daarna volgt de periode van de burcht en ruienstad, waarin Antwerpen uitgroeit rond een versterkte kern en het netwerk van de ruien een cruciale rol speelt in waterbeheer, verdediging en handel. In de laatmiddeleeuwse stadsuitbreidingen breidt de stad zich verder uit en groeit ze uit in de Gouden Eeuw van de 16de eeuw, wanneer Antwerpen een van de rijkste en meest kosmopolitische steden van Europa wordt, gedreven door internationale handel, drukkunst en culturele bloei. Het verhaal eindigt bij de aanleg van een nieuwe stadsomwalling en de hertekening van het stadsweefsel, een periode waarin militaire spanningen en veranderende machtsverhoudingen het uitzicht en de groei van de stad opnieuw bepalen.
Die historische lijn vormt de context voor de meer dan 180 archeologische artefacten die tijdens recente stadswerven in Antwerpen werden opgegraven.
Deze artefacten brengen de stadsgeschiedenis terug naar het niveau van het dagelijkse leven. Het gaat niet om spectaculaire uitzonderingen, maar om gebruiksvoorwerpen die eeuwenlang onder de Antwerpse bodem verborgen lagen: aardewerk, schoenen, gereedschapsfragmenten en andere objecten die iets vertellen over hoe mensen hier woonden, werkten en handelden. Samen vormen ze een dwarsdoorsnede van de stad in verschillende periodes, van middeleeuwse handelsactiviteiten tot het leven in een groeiende havenstad. De artefacten werden opgegraven tijdens grote stadswerven, waar archeologen vaak in beperkte tijd sporen moeten documenteren en veiligstellen voordat de werken verdergaan. In de expo worden die voorwerpen niet alleen getoond als losse objecten, maar als stille getuigen van een stad die voortdurend wordt herbouwd, maar tegelijk altijd op haar eigen verleden blijft rusten.
De expo Sub Urbs Antverpia loopt nog tot 2 oktober in het Antwerpse stadhuis en is dagelijks open van 9 tot 18 uur. De toegang is gratis. Bezoekers kunnen er op hun eigen tempo de archeologische artefacten en de geschiedenis van de stad ontdekken, in het hart van Antwerpen zelf.
