Elise Michielsen (21) leeft al sinds de lagere school met een sterke controledwang. Wat begon met stress over school, groeide uit tot een voortdurende drang om alles te controleren. Tijdens de OCD Awareness Week wordt er extra aandacht gevraagd voor mensen met een obsessieve-compulsieve stoornis (OCD).
OCD is een psychische aandoening die gekenmerkt wordt door dwanggedachten en dwanghandelingen. Bij controle-OCD ervaart iemand een sterke drang om zaken herhaaldelijk te controleren, zoals deuren, elektrische apparaten of gemaakte fouten. Dit gebeurt vaak vanuit angst of twijfel, en ondanks herhaald controleren blijft de onzekerheid bestaan. Hierdoor kan OCD het dagelijks leven aanzienlijk beïnvloeden.
“Ik worstel met controle-OCD en dat is heel erg vermoeiend. Vanaf het moment dat ik opsta tot het moment dat ik ga slapen, ben ik voortdurend bezig met dingen te controleren. Ik ben bang dat er iets misgaat en dat het mijn schuld zal zijn. Daardoor blijf ik twijfelen en moet ik handelingen soms meerdere keren herhalen. Dat kost veel tijd en heeft een grote invloed op mijn dagelijks leven.”
Hoe uit zich dat?
“Wanneer ik klaar was om te vertrekken, controleerde ik alle stopcontacten om er zeker van te zijn dat er niets meer in zit dat brand zou kunnen veroorzaken. Ook kijk ik telkens opnieuw of de deur op slot is wanneer ik naar school vertrek. Ik ben bang dat er ingebroken wordt en dat het dan mijn schuld is. Ook tijdens het autorijden speelt die angst een grote rol. Mijn hoofd vertelt mij soms dat ik een fietser heb aangereden zonder het te merken. Daardoor rijd ik soms terug om te controleren of er niets is gebeurd.”
Wanneer merkte je voor het eerst dat je last kreeg van dwangmatige gedachten en controlegedrag?
“Dat is begonnen toen ik in het tweede leerjaar moest blijven zitten. Vanaf dat moment kreeg ik veel stress over school. Ik vroeg me constant af of ik wel genoeg had gestudeerd en of ik het allemaal zou kunnen. Die angst is later overgegaan in het controleren van andere dingen. Vroeger filmde ik mijn hele huis voordat ik vertrok. Ik stond dan een kwartier vroeger op om alles na te kijken en te filmen, zodat ik zeker kon zijn dat alles veilig was. Mijn galerij staat nog altijd vol met die filmpjes.”
Hoe reageerde je omgeving daarop?
“Mijn ouders hebben altijd dicht bij mij gestaan. Ik heb daardoor altijd het gevoel gehad dat ik bij hen terechtkon. Als klein meisje had ik door OCD al last van paniekaanvallen. Ik kon daar niet alleen mee blijven zitten, dus vertelde ik mijn ouders wat er in mijn hoofd omging. Dankzij hen kon ik ook gemakkelijker professionele hulp vinden.”
Welke gedachten gaan er door je hoofd wanneer je iets niet hebt gecontroleerd?
“Het voelt alsof er voortdurend een stemmetje in mijn hoofd zegt: “Elise, controleer dit. Controleer dat, want anders is het jouw schuld als er iets misgaat.” Op zo’n momenten is het heel moeilijk om aan iets anders te denken.”
Hoe ga je om met die dwanggedachten en wat helpt je om ze onder controle te houden?
“Ik ben naar een psycholoog geweest. Die zei dat ik niet aan die gedachten moest toegeven. Mijn klachten zijn ondertussen wel verminderd. Toen ik in de lagere school zat, was het echt op zijn hoogtepunt. Nu ik ouder ben, kan ik er beter mee omgaan. Ik probeer bijvoorbeeld mijn dag rustig te overlopen in mijn hoofd. Zo probeer ik mezelf ervan te overtuigen dat er niets ernstigs is gebeurd.”
Heb je ook andere behandelingen geprobeerd?
“Ik heb nooit medicatie genomen. Ik heb vaak te horen gekregen dat ik het stemmetje in mijn hoofd moest tegengaan en er niet aan mocht denken. Maar dat lukt niet altijd. Soms zijn de angst en de nood aan rust zo sterk dat het makkelijker lijkt om gewoon terug te gaan en alles opnieuw na te kijken.”
Welke invloed heeft OCD op je lichamelijke gezondheid?
“Het blijft niet alleen bij gedachten. Ik voel de gevolgen ook lichamelijk. Wanneer ik veel stress ervaar, slaat dat bij mij meteen op mijn maag. OCD heeft dus niet alleen invloed op mijn mentale gezondheid, maar ook op hoe ik me fysiek voel. Dat maakt het extra vermoeiend.”
Welke misverstanden bestaan er volgens jou over OCD?
“Mensen zeggen vaak dat ik perfectionistisch ben, maar dat heeft niets met OCD te maken. Bij perfectionisme draait het bijvoorbeeld om iets graag netjes of op de juiste plaats willen hebben. Bij mij blijven de gedachten terugkomen en voel ik de drang om opnieuw te controleren. Dat stemmetje blijft aandringen tot ik eraan toegeef.”
Wat zou je willen meegeven aan mensen die ook met OCD worstelen?
“OCD is niet altijd zichtbaar aan de buitenkant, terwijl het wel grote gevolgen kan hebben voor je mentale gezondheid en je dagelijks leven. Praat er dus over met mensen die je vertrouwt. Het belangrijkste is dat je weet dat je er niet alleen voor staat.”
Wil je meer weten over de OCD Awareness week? https://iocdf.org/programs/ocdweek/
