Sto(o)rt het?! De afvalproblematiek in Antwerpen-Noord

Ken Casier (N-VA): “Ik geloof niet dat het uit onwetendheid is, het is slechte wil”

Ruim een derde van de sluikstortmeldingen in 2023 kwam uit Antwerpen-Noord. Wanneer je zo’n melding maakt komt de dienst Stadsreiniging binnen de 24 uur het sluikstort opruimen. Ken Casier is Schepen van Stadsreiniging en bevestigt de problematiek. ‘We zien dat er in Antwerpen-Noord meer werk is en dat er bovengemiddeld veel meldingen zijn.’

Merkt u een evolutie in het aantal meldingen over de jaren of blijft dat eerder stabiel?

‘Het worden er duidelijk meer en dat heeft twee redenen. Steeds meer mensen komen erachter dat ze meldingen kunnen maken en dat daarop gereageerd wordt binnen de 24 uur, 7 op 7. Dat vraagt veel van onze diensten. Maar als er ergens sluikstort ligt, zijn mensen sneller geneigd er zelf nog afval bij te zetten. Vuil trekt vuil aan. Daarom moeten we het zo snel mogelijk weghalen. Anderzijds heeft dat ook een negatief aspect. Je geeft het signaal aan de vervuilers dat ze gewoon verder hun gangetje kunnen gaan, want het wordt toch weggehaald. Dat is heel dubbel. Maar het alternatief is het laten liggen en dat kan je niet maken als stad. We moeten het wel opruimen.’

Waarom vormt dat probleem zich specifiek in Antwerpen-Noord?

Daar zijn verschillende verklaringen voor. Wijken waar een armoedeproblematiek heerst en waar verschillende culturen wonen zijn vatbaarder voor een sluikstortproblematiek. Er is minder communicatie en dat leidt tot minder sociale controle. Aan de zuidkant van ‘den Dam’ rond de Slachthuiswijk zijn er het voorbije jaar heel wat verbouwingen geweest. Dat betekent dat er tijdelijk niemand woont en er dus minder sociale controle is. Ook de buurten rond het Sportpaleis (nu AFAS Dome) zijn vrij anoniem. Daar passeren veel mensen die er niet wonen en die bijvoorbeeld iets gedronken hebben op een concert en daardoor minder schaamte hebben om hun zwerfvuil achter te laten.

Wat zet iemand oorspronkelijk aan tot sluikstorten?

Ik geloof niet dat het uit onwetendheid is, het is slechte wil. Je ziet elke week mensen die hun afval wél correct op straat zetten en de juiste vuilniszakken gebruiken. De kostprijs kan het niet zijn. We hebben de goedkoopste vuilzakken van Vlaanderen. OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij) legt een minimumprijs op voor wat afvalophaling mag kosten. We kunnen wettelijk gezien niet minder vragen dan we nu vragen. We doen daar al de maximale inspanning. Sommige mensen zijn gewoon zeer asociaal en trekken zich op dat vlak weinig aan van de samenleving. Zij denken simpelweg: “Ik gooi het waar ik het wil. Iemand zal het voor mij opruimen.” En dat vind ik problematisch.

Wat doet het beleid om dit probleem aan te pakken?

‘We zetten in op extra communicatie en doen controles in de hoop dat we mensen kunnen betrappen en beboeten zodat ze ervan bijleren en het niet meer doen. We blijven ook consequent opruimen. De wijk rond Schijnpoort bijvoorbeeld, vijf van de zeven dagen zijn daar teams aan het opruimen.’

Antwerpen-Noord is een diverse wijk waar veel mensen aankomen en vertrekken. Om de twee jaar verhuist ongeveer de helft van de bevolking en komen er dus weer de helft nieuwe mensen bij. Waarom verloopt de communicatie dan enkel in het Nederlands?

‘De overheid is verplicht om in haar bestuurstaal te communiceren. Dat is de wet. Is dat potentieel een deel van de problematiek? Misschien wel. Anderzijds, vanaf je ergens een paar weken woont, zie je wel hoe het afvalsysteem werkt. Je ziet andere mensen die er al langer wonen elke week een vuilniszak buiten zetten. Je ziet welke kleuren die zakken hebben. Als je je in Antwerpen inschrijft, krijg je ook een hoop info mee. Die info is in het Nederlands, maar ook heel visueel. Er staan afbeeldingen bij die tonen hoe de PMD-zak werkt, wat je in een restafvalzak mag doen, met symbooltjes die universeel zijn opgemaakt. Als je uit het buitenland komt en je je in Antwerpen vestigt, passeer je langs Atlas . Dat is een organisatie die inzet op communicatie voor nieuwkomers en zij leggen je ook uit hoe de afvalophaling werkt. Dus als iemand zegt dat hij niet weet hoe het werkt, kan dat niet. Zelfs als dat zo is, is het de burger zijn plicht om actief op zoek te gaan en erachter te komen hoe het werkt. De laatste jaren moet je ook een inburgeringstraject volgen in België. Een deel van het traject is het afvalbeleid in België.’

Kan u begrijpen dat als je hier aankomt en de taal niet spreekt er in de eerste plaats andere zaken zijn waar je mee bezig bent?

‘Die eerste weken kan ik er begrip voor opbrengen dat je nog aan het settelen bent. Maar nogmaals, we zijn een samenleving. Een samenleving wordt niet gemaakt door de overheid, maar door burgers, van onderuit. Het zijn dus ook de burgers die elkaar de weg moeten tonen. Als we telkens naar de overheid gaan kijken om dat soort problemen op te lossen, kan ik u garanderen dat dat niet gaat. De overheid heeft noch de mensen, noch de centen om letterlijk bij iedereen te passeren die nieuw is in Antwerpen. Ik wil ook wel duidelijk stellen dat de afvalproblematiek zich niet beperkt op nieuwkomers. Er zijn ook autochtonen die zich daaraan zondigen.’

In de laatste campagne wordt er gesproken over luie en domme mensen die de oorzaak zouden zijn van het afval op straat. Wat vond u zelf van die campagne?

‘Dat je er een vraag over stelt, wil zeggen dat de campagne blijft hangen. Dat vind ik positief. Uiteindelijk is dat een vorm van marketing. Je moet het op een goede manier kunnen brengen, zodat mensen erover spreken. Je zou kunnen zeggen dat dat een vorm van ‘shaming’ of ‘blaming’ is. Maar mensen doen dat wel degelijk als ze te zat zijn. Dat vormt een substantieel deel van het sluik stort.’

Afval is altijd een belangrijk verkiezingsthema, wat staat er op de planning voor deze legislatuur?

‘Wat het preventieve luik betreft gaan we de campagnes gewoon doorzetten zoals voorheen. We gaan wel meer mensen aanwerven bij de controle teams. Zij gaan door de vuilzakken en doen preventieve acties zoals met anonieme wagens op plekken gaan staan waar veel gesluikstort wordt. Aan het begin van dit jaar hebben we beslist dat we nog meer mensen gaan inzetten voor Stadsreiniging. Daar werken nu al duizend mensen. En we gaan consequent binnen de 24 uur blijven opruimen omdat we weten dat de problematiek anders vergroot.’