Veel jongvolwassenen met een migratieachtergrond groeien op tussen twee werelden. Ze voelen zich vaak niet helemaal thuis in België en ook niet in hun land van herkomst. Tussen verwachtingen van familie, culturele tradities en de druk om hun eigen weg te vinden, zoeken ze naar een plek waar ze volledig zichzelf kunnen zijn. In deze longread vertellen 5 jongvolwassenen openhartig over identiteit, thuisgevoel, twijfels en trots. Hun verhalen tonen hoe complex, maar ook hoe rijk het is om op te groeien tussen verschillende culturen.
Het verhaal van Keira
Het verhaal van Dejan: “In Bosnië kan ik echt mezelf zijn”
Dejan is 20 en groeide op in België met een Kroatische vader en een Bosnische moeder. Familie, taal en tradities uit de Balkan speelden altijd een belangrijke rol in zijn leven. Toch voelt zijn identiteit niet eenduidig aan. Soms voelt hij zich meer Belgisch, soms sterker verbonden met zijn Bosnische of Kroatische roots. “Dat verandert afhankelijk van de situatie,” vertelt hij. “maar ik voel me vooral dicht bij mijn Bosnische kant, omdat bijna al mijn familie daar woont.”
Een identiteit die meebeweegt
Voor Dejan voelt zijn identiteit niet als een keuze tussen België en de Balkan, maar eerder als een combinatie van beide. “Ik voel me wel beide,” zegt hij. Toch merkt hij dat hij zich niet altijd volledig thuis voelt in één van die identiteiten. “Soms hebben Belgen bepaalde tradities waarvan ik denk: daar heb ik weinig voeling mee. Maar in Bosnië heb ik dat soms ook.”
Die tussenpositie ervaart hij niet als iets negatiefs, maar eerder als iets dat bij hem hoort. Hij leerde zichzelf gaandeweg accepteren zoals hij is. Als hij terugkijkt op zijn jongere zelf, zou hij zichzelf vooral geruststellen. “Je moet jezelf accepteren. Het maakt niet uit dat je anders bent dan anderen.” Hij benadrukt ook dat hij zich vroeger soms alleen voelde in die zoektocht naar identiteit. “Maar er zijn genoeg mensen met een gemengde afkomst die dat begrijpen.”
Familie, geloof en tradities
Hoewel Dejan opgroeide met zowel Kroatische als Bosnische invloeden, ervaart hij weinig grote verschillen tussen beide kanten van zijn familie. “We hebben dezelfde tradities, dezelfde feestdagen en hetzelfde geloof,” vertelt hij. Volgens hem heeft dat veel te maken met de gedeelde geschiedenis van voormalig Joegoslavië. “Iedereen leeft eigenlijk vrij gelijkaardig.” Toch merkt hij soms kleine verschillen in accenten of gewoontes binnen de familie, al staan die hun band nooit in de weg.
Geloof speelt binnen zijn familie nog steeds een belangrijke rol. “In Oost-Europa is dat echt iets waar veel waarde aan wordt gehecht.” Feestdagen en religieuze tradities brengen generaties samen. “Er is altijd een heilige die gevierd wordt, en dan komt de hele familie samen.”
Een thuisgevoel in Bosnië
Elke zomer reist Dejan naar Bosnië, waar een groot deel van zijn familie woont. Daar voelt hij zich gelukkig. “Ik ben dicht bij mijn familie, ik kan naar mijn oma en mijn tantes gaan, en ik kan gewoon mezelf zijn.” Vooral de taal speelt daarin een belangrijke rol. “In België spreken niet veel mensen mijn taal. Daar kan ik lachen en praten in mijn eigen taal, en dat voelt vertrouwd.”
Toch blijft hij voor zijn familie ook deels ‘de Belg’. “Soms zeggen ze voor de grap: ‘de Belg is weer bezig’,” vertelt hij lachend. Omdat hij in België is opgegroeid, neemt hij automatisch bepaalde gewoontes mee die daar opvallen. Andere keren noemen ze hem dan weer ‘een echte Bosniër’. “Het hangt af van de situatie. Ik ben eigenlijk een beetje beide.”
Trots op zijn roots
Wanneer mensen hem vragen waar hij vandaan komt, antwoordt hij zonder twijfel. “Ik zeg altijd meteen dat ik half Kroatisch en half Bosnisch ben.” Die trots draagt hij zichtbaar mee. Vooral wanneer mensen ethousiast reageren op Kroatië als vakantiebestemming, voelt hij zich verbonden met zijn afkomst. “Dan denk ik echt: dat is mijn vaderland.”
Maar ook Bosnië verdedigt hij met evenveel overtuiging. “Mensen moeten echt eens naar Bosnië gaan,” zegt hij enthousiast. “De natuur is daar ongelooflijk mooi. Bergen, rivieren… dat zie je bijna nergens anders in Europa.”
Hoewel hij zich soms afvraagt hoe zijn leven eruit had gezien als hij in Bosnië was opgegroeid, kijkt hij met dankbaarheid naar het leven dat hij in België heeft opgebouwd. “Ik ben blij dat ik hier ben opgegroeid en dat ik hier kansen heb gekregen, zoals naar de hogeschool gaan.” Voor Dejan hoeft identiteit geen keuze te zijn tussen twee werelden. Voor hem mogen die naast elkaar bestaan.
Het verhaal van Maria & Leonor
Het verhaal van Saphine: “Ik voel me niet Chinees of Belgisch. Ik zit ergens tussenin.”
Saphine is 21 en woont in Merksem. Ze werd geboren in Hongkong, maar verhuisde als baby naar België. Hongkong is voor haar vooral de plek waar haar familie woont. “Het is de plek waar ik mijn familie terugzie, maar verder heeft het weinig betekenis voor mij, omdat ik niet veel weet over het land.” Toch blijft die geboorteplaats als een soort schaduw meekomen in haar leven: niet dominant, maar altijd aanwezig.
Een identiteit die niet in één vakje past
Tussen twee culturen opgroeien heeft haar identiteit gevormd, maar niet op een manier die in één woord te vatten is. Ze voelt zicht niet volledig Chinees, maar ook niet volledig Belgisch. “Ik ben te westers om mezelf Chinees te noemen. Ik spreek de taal niet goed, ik kan ze niet schrijven, ik ken het land niet.” Tegelijk voelt ze zich ook geen echte Belg. “Mijn ouders komen uit Hongkong, dus ik zit ergens tussenin.”
Ze vertelt dat haar zus dat anders ziet. “Mijn zus zegt altijd dat ze zich gewoon een Belg voelt, maar zo voelt het voor mij niet. Ik voel me echt tussenin.” Het is geen worsteling, eerder een constante zoektocht. Een identiteit die niet vastligt, maar zich vormt in de ruimte tussen twee culturen.
Een vleugje Hongkong
Thuis leeft de Chinese cultuur nog een beetje voort. Ze vieren Chinees nieuwjaar, en haar ouders proberen de taal levend te houden. “Ze vinden het belangrijk dat ze af en toe nog Chinees tegen me praten, zodat ik het toch een beetje blijf kunnen.” Toch merkt ze dat haar dagelijks leven vooral Belgisch is. “Ik praat het grootste deel van de tijd Nederlands. Veel Chinese feestdagen en tradities spelen geen grote rol meer bij ons thuis.” De Chinese tradities zijn geen vaste gewoontes, maar eerder een rustige aanwezigheid van haar afkomst in het dagelijks leven.
Stereotypes en blikken van buitenaf
Stereotypes kruisten haar pad, soms subtiel, soms minder. “Mensen denken vaak dat Aziaten slim zijn, maar dat ben ik niet. Of toch niet uitzonderlijk slim.” Op straat kreeg ze vroeger weleens opmerkingen van kinderen. “Toen schrok ik daarvan, maar nu laat ik het los.”
Trots, maar niet blind
Ondanks die ervaringen is ze trots op haar afkomst. “Ik vind het fijn dat ik toch een beetje Chinees kan. Dat voelt als een meerwaarde. Ik spreek het niet vloeiend maar het is toch iets waar ik trots op ben.” Die trots is niet luid of nationalistisch, maar zacht en persoonlijk. Ze is blij dat ze iets meedraagt dat niet iedereen heeft, iets dat haar verbindt met een familie die ver weg woont.
Als kind was dat anders. Toen wilde ze soms liever Belgisch zijn, vooral om erbij te horen. “Je ziet kinderen met blond haar en blauwe ogen, en dan wil je als kind ook zo zijn.” Nu is dat gevoel verdwenen. “Ik ben blij met wie ik ben.”
Wat als ze in Hongkong was gebleven?
De laatste jaren denkt ze vaak aan Hongkong. Soms vraagt ze zich af hoe haar leven eruit had gezien als ze in China was opgegroeid. “Misschien had ik betere punten gehad,” zegt ze, verwijzend naar het striktere schoolsysteem. “Daar groeien kinderen op met pianoles, vioolles en allerlei bijlessen, terwijl dat hier veel minder strikt is.”
Ze denkt vooral ook aan haar familie. “Ik zie hen niet vaak omdat het zo ver is, en dat vind ik jammer. Elke keer dat ik hen bezoek, voelt het alsof we elkaar opnieuw moeten leren kennen. Net wanneer je weer aan elkaar gewend raakt, is het weer tijd om afscheid te nemen.” Het is een vreemd soort heimwee: niet naar een plek, maar naar een nabijheid die nooit helemaal kon zijn.
Vrijheid en verwachtingen
Over schooldruk is ze duidelijk. “Mijn ouders laten me vrij in alles. De druk komt eerder van mezelf.” Ze voelt geen klassieke ‘Aziatische’ verwachtingen thuis. Wat ze doet, kiest ze zelf. Maar die vrijheid maakt dat ze soms streng is voor zichzelf, alsof ze wil bewijzen dat ze het zonder druk ook kan.
Een boodschap aan haar jongere zelf
Als ze terugkijkt op haar jongere zelf, zou ze haar vooral willen geruststellen. “Dat ik mag zijn wie ik ben.” Ze vertelt dat ze vroeger vaak twijfelde of ze wel genoeg was. Genoeg Chinees, genoeg Belgisch, genoeg zoals de anderen. Ze herinnert zich hoe ze als kind soms probeerde op te gaan in haar omgeving, zonder op te vallen, omdat ze bang was om anders te zijn. Nu beseft ze dat die ‘andersheid’ net haar kracht is.
Ze zou haar jongere zelf willen zeggen dat het niet erg is om tussen twee culturen te staan, dat het geen tekort is maar een rijkdom. Dat identiteit niet iets is wat je moet kiezen, maar iets wat je mag laten groeien. Dat ze niet hoeft te voldoen aan verwachtingen die anderen op haar projecteren.
Wat al deze jongeren gemeen hebben, is dat hun verhaal nooit in één land past. Ze voelen zich thuis in de geur van het eten bij hun oma, in de taal die vanzelf over hun tong rolt, in de bergen of straten waar hun ouders zijn opgegroeid. Daar voelen ze zich licht, gezien, volledig. Maar tegelijk vertellen ze hoe blij ze zijn met het leven dat ze hier hebben kunnen opbouwen, met de vrijheid om te studeren, hun eigen keuzes te maken, hun eigen toekomst vorm te geven.
Voor hen is het geen kwestie van kiezen tussen hier of daar. Het is precies die combinatie die hen maakt tot wie ze zijn. Ze dragen twee werelden met zich mee, en hoewel dat soms zoeken is, brengt het ook een rijkdom die niet iedereen kent.
