Blijven dansen terwijl je lichaam eigenlijk al lang stop zegt. Urenlang dezelfde choreografie herhalen tot elke beweging perfect zit. Andere dingen opzijzetten, omdat dans op dat moment het allerbelangrijkste lijkt. Het zijn beelden die vaak opduiken in populaire programma’s over wedstrijddans, zoals Dance Moms.
Maar hoe herkenbaar is dat voor dansers in Vlaanderen? Achter de ogenschijnlijke moeiteloosheid van optredens schuilt een wereld van training, herhaling en verwachtingen. Wat begint als plezier, verandert onder invloed van competitie al snel in druk.
De dunne lijn tussen motivatie en druk
Wat van buitenaf vaak als motivatie wordt gezien, voelt voor veel dansers anders aan. Volgens coach Jianna Hoepel ligt de grens tussen passie en prestatiedruk soms dichter dan verwacht.
Het gebeurt te vaak dat het aanvoelt als een verplichting.
coach Jianna Hoepel
Hoepel kent de competitieve realiteit van binnenuit. Na jaren recreatief dansen maakte ze zelf de overstap naar het wedstrijdcircuit. “Ik voelde dat ik klaar was voor een volgende stap,” vertelt ze. “Auditie doen bij een wedstrijdteam was voor mij de juiste keuze.” Inmiddels staat ze niet alleen op het podium, maar begeleidt ze ook jonge dansers die dezelfde stap zetten.
Toch merkt ze dat die overgang niet zonder gevolgen is. “Bij veel dansers zie ik dat de druk rond dans en alles wat daarbij komt kijken groot is. Het gebeurt te vaak dat iemand geen plezier meer haalt uit trainingen of wedstrijden, maar dat het aanvoelt als een verplichting.”
Nochtans ziet ze druk niet uitsluitend als iets negatiefs. “Een bepaalde vorm is goed,” zegt ze. “Het kan dansers uitdagen om het beste uit zichzelf te halen.” Maar daar ligt volgens haar ook meteen een belangrijke verantwoordelijkheid. “Wij als coaches moeten ervoor zorgen dat die verwachtingen niet te groot worden en geen onnodige stress veroorzaken.”
Waar die grens precies ligt, is niet altijd eenvoudig te bepalen. Voor Hoepel wordt het problematisch wanneer dansers hun eigen grenzen overschrijden. “Wanneer er blessures ontstaan of wanneer iemand blijft doorgaan zonder naar zijn lichaam te luisteren, dan ga je te ver,” zegt ze. “Motiveren betekent het beste in iemand naar boven halen. Te hard pushen begint wanneer gezondheid en plezier op de achtergrond verdwijnen.”
Die balans tussen inzet en welzijn vormt ook de basis van haar verwachtingen. Dansers die deelnemen aan wedstrijden moeten volgens haar begrijpen dat er meer van hen gevraagd wordt dan in een recreatieve context. “Extra trainingen, motivatie en een serieuze inzet horen erbij,” zegt ze. “Maar dat betekent niet dat het alleen om het resultaat gaat.”
Succes meet ze dus niet uitsluitend in podiumplaatsen. “Voor mij is iemand goed bezig wanneer ik zie dat die zich volledig heeft ingezet en met de juiste mindset op de vloer staat,” zegt ze. “Ook zonder prijs kan iemand een sterke prestatie neerzetten.”
Maar de vraag blijft hoe gezond die competitieve omgeving is. Als ze één ding zou mogen veranderen aan de wedstrijddanswereld, hoeft Hoepel niet lang na te denken. “De onderlinge competitie,” vertelt ze. “De sfeer op wedstrijden kan soms te hard zijn. Dansers zetten een masker op en worstelen met mentale problemen, vaak door de druk die ze ervaren.”
Die druk blijft niet beperkt tot coaches of verwachtingen van buitenaf. Ook dansers zelf voelen hoe wedstrijden hun manier van denken en dansen beïnvloeden. Waar de ene daar motivatie uit haalt, ervaart de andere vooral twijfel, vergelijking en verantwoordelijkheid.
Wanneer dansen minder mag en meer moet
Pepa Daponte, 18 jaar, begon pas twee jaar geleden met dansen, na een lange carrière in het turnen. “In turnen ligt alles heel vast en draait het om perfectie,” vertelt ze. “Bij dans kan je veel meer jezelf laten zien. Dat gevoel van vrijheid sprak mij meteen aan.”
Het mag nooit iets worden dat moet.
danser Pepa Dapont
Die vrijheid blijft voor haar een belangrijk uitgangspunt, ook nu ze deel uitmaakt van een wedstrijdteam. Al merkt ze dat de context verandert. “Er komt meer focus op techniek, synchroniciteit en het geheel als team,” zegt ze. “Dat maakt het serieuzer, zeker richting wedstrijden.”
Toch probeert ze bewust vast te houden aan wat haar oorspronkelijk aantrok in dans. “Voor mij voelt dansen nog altijd als plezier. Het mag nooit iets worden dat moet. Als dat gebeurt, zou ik het minder graag doen.”
Dat evenwicht staat echter onder spanning in een omgeving waar prestaties voortdurend zichtbaar en vergelijkbaar zijn. “Je vergelijkt jezelf wel met anderen,” zegt ze. “Zeker in een groep waar je elkaar constant ziet trainen en optreden. Maar ik probeer mij vooral te focussen op mijn eigen vooruitgang.”
De druk komt niet alleen van anderen, maar ook van binnenuit. “Je wil even goed presteren als de rest en niemand teleurstellen,” vertelt ze. “Maar soms vergeet je dat anderen al veel verder staan in hun traject.”
Dat gevoel van verantwoordelijkheid speelt ook mee wanneer grenzen bereikt worden. Zo bleef Daponte vorig jaar doortrainen na een blessure tijdens een generale repetitie. “Ik had veel pijn en kon amper wandelen, maar de shows moesten nog beginnen,” vertelt ze. “We hadden daar zo lang samen naartoe gewerkt. Ik wilde mijn team niet teleurstellen.”
Opvallend is dat die verwachtingen zelden expliciet besproken worden “Ik heb het gevoel dat daar niet vaak open over gepraat wordt,” zegt ze. “Veel mensen ervaren wel druk, maar houden dat voor zichzelf. Je merkt het soms wel, maar het wordt niet altijd uitgesproken.”
Volgens Daponte wordt de impact van wedstrijddans van buitenaf vaak onderschat. “Het lijkt gewoon leuk dansen op een podium, maar er zit veel meer achter,” zegt ze. “Er is voorbereiding, training en verwachting. En uiteindelijk word je ook beoordeeld door een jury. Dat maakt het soms moeilijk, omdat je niet alles zelf in de hand hebt.”
Veel van die druk blijft onzichtbaar, niet alles wordt uitgesproken tijdens trainingen of wedstrijden. Twijfel, vergelijking en stress spelen zich vaak af in stilte, nog voor iemand het podium op stapt.
Wat gebeurt er vanbinnen?
Op een podium zie je energie, controle en zelfvertrouwen. Wat minder zichtbaar is, zijn de gedachten en twijfels die daaraan voorafgaan. Danser Sam Smets vertelt hoe wedstrijden niet alleen fysieke inspanning vragen, maar ook mentaal hun impact hebben.
Wegens auteursrechten kan het audiostuk helaas niet online gepubliceerd worden. Wie het toch graag wil beluisteren, mag mij altijd contacteren via: mare.braet@student.ap.be
Wat vraagt dit van het lichaam?
Die druk blijft echter niet beperkt tot wat er zich in de hoofden van de dansers afspeelt. Twijfel, verwachtingen en de drang om goed te presteren hebben ook een fysieke impact. Achter de energie en controle op het podium schuilt een lichaam dat voortdurend moet blijven doorgaan. Ilias Michels toont hoe wedstrijddans niet alleen mentaal, maar ook lichamelijk veel vraagt van jonge dansers.
Wanneer passie en druk naast elkaar bestaan
Wat begint als plezier, groeit binnen wedstrijddans vaak uit tot iets intensers. Trainingen, verwachtingen en vergelijking met anderen brengen druk met zich mee, zowel mentaal als fysiek. Toch blijft dans voor veel jonge dansers vooral een plek waar ze zichzelf kunnen uiten.
Misschien ligt daar net de dunne lijn van wedstrijddans: tussen plezier en prestatie, tussen jezelf uitdagen en jezelf verliezen.
