Voor sommige artiesten is een recensie als een stempel op hun werk, maar voor anderen is dit een publieke afrekening. Wat doet zo’n recensie eigenlijk met een artiest? Heeft het veel impact op hun carrière, of gaat het verder tot iets veel persoonlijkers?
Mensen discussieerden over muziek sinds het ontstaan ervan. Pas in 1722 verschijnt een van de eerste muziektijdschriften, “Critica Musica”, door Johann Mattheson. De vroege muziekkritiek focuste enkel op muziektheorie. Mattheson bekritiseerde Bach bijvoorbeeld omdat hij tekstplaatsingsregels in cantates (de vocale compositie voor solostemmen en koor) overtrad.
Eduard Hanslick, vader van de moderne muziekkritiek, breidt de beoordeling uit met thema, structuur, toon en innovatie. Wanneer concerten recensiewaardig werden, beïnvloedde de muziekrecensent de carrière van een componist of dirigent. In de twintigste eeuw verspreidt muziekkritiek zich verder naar verschillende genres als jazz, blues, rock en popmuziek.
Maar het was de populariteit van The Beatles in 1964 die zorgde dat pop- en rockmuziek anders werd beoordeeld. Consumentengidsen ontstonden en dienden als een leidraad voor consumenten om te beslissen of ze al dan niet een album kopen. Beroemde muziektijdschriften ontstaan zoals NME (New Musical Express), Rolling Stone Magazine, SPIN, etc. Niet enkel geven muziektijdschriften nu recensies, maar ook diepgaande berichtgeving over de laatste muziektrends, artiesten en albums.
Met de revolutie van het internet komt de website Pitchfork in beeld in 1996. Websites zoals Pitchfork bieden muziekcritici een nieuw platform om hun meningen te delen met een wereldwijd verbonden publiek. Alles wordt sneller en interactiever gecommuniceerd. Automatisch draagt het de rol uit van gedrukte muziektijdschriften.
In de jaren 2000 gaat het nog verder: muziekblogs worden populair. De muziekjournalistiek wordt nog toegankelijker voor een groter publiek. Vandaag de dag delen veel mensen hun mening via sociale media, waar de toon minder kritisch is. Hierdoor is er minder ruimte voor ruime, kritische discussies.
Wie bepaalt vandaag het succes van een artiest?
Nu lijkt het vraagstuk wie het succes van een artiest bepaalt complexer dan ooit. Wie heeft er écht de macht om vandaag de dag een carrière te maken? Ondanks dat we in een digitale wereld leven, blijft muziekjournalistiek belangrijk volgens Lucas Declercq, adviseur bij VI.BE. Wat sociale media niet aanbieden, is een menselijke filter: “Naast heel het online gegeven van sociale media, streams en data blijft de menselijke filter heel belangrijk. Niet om te zeggen wat goed of slecht is, maar zodat er een extra oordeel is van mensen die er echt kennis van hebben.”
Hij haalt ook aan dat recensies, vooral van bekende media zoals Pitchfork of nationale kranten, een grote impact hebben op de carrière van artiesten, zeker op internationaal vlak. Labels spelen ook een grote rol in dit verhaal: “Mensen die een label runnen, kijken ook naar het menselijke commentaar op een bepaalde artiest of optreden. Aan de andere kant spelen platenlabels ook een rol bij recensies door promotiecampagnes te voeren en perscontacten te benutten.”
Luister hier naar de analyse van Lucas Declercq en ontdek wat er verder schuilt achter een succesverhaal
De recensie komt binnen
Een muziekrecensie raakt niet enkel het publiek, maar ook de maker ervan. Hoe ervaren artiesten het lot van een muziekrecensie? Voelen ze daar de gevolgen van?
Zangeres Loïs Andrews (24) uit Borgerhout treedt op met haar band. Zelf leest ze reviews over haar muziek: “Voorlopig zijn dat ook al wel hele fijne reviews geweest, dus dan stuur ik dat ook met trots door naar mijn vrienden en familie. Maar als er nu een review bij staat waar ik volledig in word afgebroken, zou dat misschien toch anders zijn. Een review is goed, zolang die opbouwend is.”
“Een review is goed, zolang die opbouwend is.”
Loïs Andrews
Belangrijk voor haar in een review is het constructief zijn, zodat ze kan werken aan haar zwakke punten. “Als andere mensen daar dan heel harde feedback of commentaar op hebben, vind ik dat wel moeilijk om daarmee om te gaan,” vertelt ze, “maar dat is natuurlijk belangrijk. Ik moet dat wel wat leren, want dat hoort er gewoon bij.”
Jessie Thijs (29), van het project Wavery, leest alle recensies over haar werk. Tot nu toe ontving ze maar één negatieve review, die ze terecht vond. Het ging om een optreden tijdens de wedstrijd “Soundtrack”, waar ze ziek was: “Ik heb heel lang periodes gehad waarin ik dacht dat ik even ging stoppen met muziek. Tijdens de coronaperiode heb ik dan effectief een slechte recensie gehad. En dan was dat wel even een bevestiging dat het misschien tijd was om te stoppen. Maar ik ben blij dat ik me niet heb laten kelderen door die review.”
Ook Nicolas D’Exelle (31) van de band Dexelle gebruikt muziekrecensies om zichzelf te verbeteren. Hij vindt recensies krijgen als artiest essentieel, omdat die bijdragen aan zijn zichtbaarheid. “Artiesten hebben reviews nodig om op te vallen in het enorme muziekaanbod, waardoor kleinere media een belangrijke rol spelen,” verklaart hij.
“Kleine media spelen een belangrijke rol”
Nicolas D’Exelle
Het belang van recensies is verschoven in zijn ogen, maar niet verdwenen uit het promotiespel: “Ik denk dat een recensie van 150 woorden in een magazine minder impactvol is dan ooit. De reviews kunnen wel uitgespeeld worden op een grote promotour, natuurlijk. Op dat vlak heeft het wel impact.”
Bekijk hier de getuigenis van Nicolas
Wat is de toekomst?
De toekomst van de muziekjournalistiek ligt bij de digitalisering. Iedereen kan een recensent worden: YouTube-recensenten komen op zoals “The Needle Drop” en “HTHAZE”. Zij geven hun mening op een nieuwe manier: zo analyseren ze niet enkel muziek, maar beleeft het publiek onmiddellijk de ervaring van de recensent. Want dat is het menselijke, wat ook raakt. De muziekrecensie leeft voort, wel in een andere vorm. Zolang er honger is naar betekenis zoeken in de muziek, blijft het altijd bestaan.
